You are here

AEO status za brži protok roba

04/12/2019

Odbor udruženja špeditera na sjednici 4. decembra 2019. godine razmatrao je koncept Ovlašćenog privrednog subjekta (AEO) i prezentaciju aktivnosti Monstata. Sjednicu je vodio Saša Simonović, zamjenik predsjednika Odbora, a u radu su, pored članova, učestvovali, Pavle D. Radovanović, generalni skretar Privredne Komore Crne Gore, Lidija Mijović, pomoćnik direktora u Sektoru za carinsku bezbjednost i kontrolu Uprave carina, njene kolege: Branislav Janković  i Gojko Kalezić iz Odsjeka za naknadnu kontrolu, Tatjana Vujisić iz Odsjeka za carinske postupke, Stojanka Milošević iz Odsjeka za vrijednost i porijeklo robe i predstavnice Monstata: mr Branka Šušić, pomoćnica direktorice, te Bojana Radojević, načelnica Odsjeka za nacionalnu koordinaciju statističkih izvora podataka. Sjednica je održana u proširenom sastavu jer su u njenom radu učestvovali predstavnici kompanija NTC, Glosarij, Farmegra, Okov, Ening, Bar-kod, Rudnik uglja Pljevlja, Water group, Eko-per, Pivara "Trebjesa" i Uniprom KAP, s ciljem da se privreda što kvalitetnije pripremi za primjenu AEO programa.

Koncept ovlašćenog privrednog subjekta (AEO) zasniva se na partnerstvu između carinskih organa i privrednih subjekata koje je uvela Svjetska carinska organizacija (WCO). To znači da odnos između carinskih organa i AEO uvijek treba da se zasniva na načelima uzajamne transparentnosti, ispravnosti, poštenja i odgovornosti. AEO se može definisati kao privredni subjekt koji se smatra pouzdanim u kontekstu carinskih postupaka zbog čega ima pravo da uživa određene olakšice.

Prema riječima Lidije Mijović uspostavljanjem AEO programa Uprava carina je stvorila uslove za implementaciju ovog instituta.

- Ovo je potvrdila i Validaciona misija koju su činili predstavnici carinskih službi CEFTA ugovornih strana, kao i EK i CEFTA Sekretarijata. Rečeno je da ona sprovedena u skaldu sa konačnim tekstom odluke o uspostavljanju validacione procedure za međusobno priznavanje AEO programa koju će CEFTA ugovorne strane usvojiti ovog mjeseca. Stupanjem na snagu ove odluke stvoriće se uslovi za međusobno priznavanje AEO statusa između CEFTA ugovornih strana- rekla je Mijović.

Mijović je naglasila da i privreda treba da bude spremna za implementaciju AEO u praksi kako bi imali zajedničke benefite.

- Zbog toga promovišemo ovaj institut kako bi privrednicima pojasnili koje uslove moraju ispunti da bi dobili status koji predstavlja najviši stepen partnerstva carine i privrede. Benefiti koji proizilaze iz ovog statusa su brojni i uključuju međunarodno priznatu pouzdanost firme, brži transport robe do odredišta, olakšice u vezi sa carinskim postupcima i kontrolom. Privredni subjekt kome je odobren status AEO je pouzdani partner, s obzirom da je provjerom utvrđeno da ispunjava specifične kriterijume i time uživa posebne povlastice.

Milovan Bulatović iz Neregelije je govorio o iskustvima ove firme u dobijanju odobrenja za pojednostavljene postupke, i tome da se sada pripremaju za dobijanje statusa povlaščenog privrednog subjekta.

- Naš status je sada na razmatranju u Upravi carina i očekujemo da će vrlo brzo biti pozitivno riješen. AEO stvara snažno povjerenje između carinskih organa i privredenog subjekta, podiže taj odnos na partnerski nivo - rekao je Bulatović.

Tatjana Vujisić je predstavila uslove i kriterijume koje kompanije treba da ispune kako bi ovaj institut zaživio u praksi.

 - Zaokružili smo zakonodavni okvir, a Strategijom Uprave carina od 2019-2021. planirali nastavak aktivnosti u cilju usvajanja standarada i procedura za odobravanje AEO statusa radi implementacije postojećih i novih procedura za olakšavanje trgovine - rekla je Vujisić.

AEO smjernice opisuju korake koje treba da preduzmu privredni subjekti, kao i postupke carinskog organa kojim utvrđuje da li kompanije ispunjavaju kriterijume.

Ona je kazala da postoje dva tipa ovlašćenih privrednih subjekta to je AEOC odobrenja za carinsko pojednostavljenje i AEOS za sigurnost i zaštitu. Svaka vrsta odobrenja uključuje različite vrste olakšica. AEOC i AEOS, mogu se koristiti istovremeno, a firma može da aplicira za oba pa je moguće izdati kombinovano odobrenje.

- Status AEO se može dodijeliti privrednom subjektu koji ima sjedište na carinskom području Crne Gore, to mogu biti pravno lice ili udruženje, kao i preduzetnik i moraju biti uključeni u carinske aktivnosti - rekla je ona.

Privredeni subjekt mora da ispuni kriterijume za dodjelu ovog statusa koji se odnose na to da nije teže ili više puta kršio carinske i poreske propise, odnosno da nije počinio krivično djelo protiv platnog prometa i privrednog poslovanja, te da ima dokazan visok nivo kontrole sopstvenog poslovanja i protoka robe kroz sistem upravljanja komercijalnim i prevoznim evidencijama, potom, da je solventan i druge.

AEOS status ima dodatni uslov da ispunjava standarde sigurnosti i zaštite, dok AEOC treba da ispunjava standarde u pogledu osposobljenosti i stručnih kvalifikacija koje su povezane sa aktivnostima koje obavlja.

AEO status kompanijama donosi povlastice koje se odnose na lakši način pristupanja carinskim pojednostavljenjima, ranije se obavještava o provjerama, manje je fizičkih i dokumentarnih provjera, moguće je odabrati mjesto za carinsku provjeru kao i dobiti prednost u tom postupku, uspostavljena je bolja saradnja sa carinskim i drugim državnim organima, smanjeno kašnjenje pošiljki i drugo. Firma će brže i lakše dobiti odobrenja za sprovođenje pojednostavljenih postupaka jer ima status AEO. Takođe, poslovni partneri kompanija sa statusom AEO prepoznaće u njima pouzdanost. Kada budu ove povlastice zaživjele u CEFTA regionu, planirano je međusobno priznavanje između CEFTE i EU.

O benefitima iz ugla Pivare "Trebjesa" govorio je Vladimir Gardašević istakavši da su tokom apliciranja za AEO status, o tome obavijestili kupce na što su oni veoma afirmativno reagovali. Takođe su iz EK su dobili uvjeravanje da će biti izbrisane administrativne barijere, a kroz međusobno priznavanje AEO statusa zemalja CEFTA i barijere koje ima ova i druge kompanija u poslovanju.

Branislav Janković iz Uprave carina najavio je mogućnost uvođenja novih benefita tj. smanjenje iznosa garancija za firme koje posjeduju ove sertifikate.

Pitanje Miloša Lučića, špedicija Sos Manex odnosila se na to koji status špediteri mogu da dobiju, na što je odgovoreno da taj status važi za sva pravna lica, pod uslovom da su povezani sa carinskim aktivnostima i da ispunjavaju odgovarajuće kriterijume.

Volođa Stanković, Cargo Logistic, konstatovao je da špediteri imaju veći problem jer ne znaju sve uvoznike za čije pošiljke odgovaraju, pa smatra da su u riziku ako dobiju status AEO. Odgovoreno mu je da špediteri biraju klijente i zato su oni odgovorni.

Edin Petrić, Edea, pitao je da li se na granici dobija radiološko rješene za željezo, i da li ta roba ide direktno na carinjenje. U odgovoru je komentarisano da rješenje nije prepreka za pojednostavljeni postupak.

Snežana Terzić, Stadion, naglasila je da ta kompanija ima odobrenja za pojednostavljeno stavljanje robe u slobodan promet i da rade na dobijanju AEO.

Aktivnosti Uprave za statistiku Crne Gore je prezentovale su mr Branka Šušić, i Bojana Radojević.

Konstatovano je da se ova institucija se u radu oslanja na savremene evropske trendove i nastoji da se prilagodi pravilima vrhovnog evropskog statističkog tijela EUROSTAT-a. 

Cilj MONSTAT-a je da obezbjedi brojčane i reprezentativne podatke i informacije o ekonomskim, demografskim i društvenim pojavama, kao i pojavama iz oblasti radne i životne sredine Crne Gore. Da bi ostavarili cilj i dobili tačne i pouzdane podatke, vrlo je važna saradnja MONSTAT-a i poslovnih subjekata kao jednog važnog izvora podataka.

Rečeno je da statistički podatak nije sam sebi cilj, već ovaj sistem treba da obezbijedi informacije potrebne za analizu cjelokupne privrede i njenih djelova.