You are here

Kupujmo domaće – Dobro iz Crne Gore

12/12/2017

Odbor udruženja poljoprivrede i prehrambene industrije Privredne komore razmotrio je, na sjednici 12. decembra 2017. informacije o privrednim kretanjima u agraru od januara-septembra ove godine, te o projektu Kupujmo domaće –Dobro iz Crne Gore. Usvojen je Program rada Odbora za 2018. godinu.

Sjednicu je vodio predsjednik Odbora dr Milutin Đuranović, a u radu su pored članova učestvovali potpredsjednica Privredne komore Ljiljana Filipović, te predstavnici resornog i Ministarstva ekonomije.

 Kupujmo domaće

 Potpredsjednica Ljiljana Filipović je podsjetila da je u cilju afirmacije kvaliteta domaćih proizvoda i usluga, te jačanja konkurentske sposobnosti kompanija na crnogorskom i inostranim tržištima, Privredna komora Crne Gore početkom 2009. godine kod Zavoda za intelektualnu svojinu Crne Gore i kod Međunarodne organizacije za zaštitu prava intelektualne svojine (WIPO, Ženeva) registrovala kolektivni žig „Dobro iz Crne Gore“. Žig predstavlja postupak brendiranja domaćih proizvoda i usluga koji za to posjeduju realan potencijal, koji se utvrđuje i provjerava u strogoj proceduri ispunjavanja kriterijuma natprosječnog kvaliteta. Kolektivni žig predstavlja garanciju posebnog kvaliteta proizvoda i usluge koje označava. Do sada je pravo korišćenja nacionalnog žiga „Dobro iz Crne Gore” stekao 21 crnogorski proizvođač za 95 proizvoda.

 Uočavajući da još puno prostora postoji kada je u pitanju unapređenje plasmana domaćih proizvoda, Privredna komora je u 2017. godini pripremila novu, svestranu analizu potencijala, rezultata robne razmjene, savremenih trendova u trgovini, turizmu, i kod potrošača, kao i uporednih iskustava zemalja regiona i Evropske unije, čiji zaključci su ukazali na potrebu šireg djelovanja kroz pokretanje akcije „Kupujmo domaće – Dobro iz Crne Gore“. 

Takođe je pripremljena i Komunikaciona strategija sa ciljem podizanja nivoa svijesti i stepena informisanosti najšire crnogorske javnosti o sadržaju, suštini i značaju realizacije projekta „Kupujmo domaće – Dobro iz Crne Gore“.

U 2017. godini realizovano je niz aktivnosti sa ciljem djelovanja kako na svijest potrošača, tako i svih učesnika u proizvodnji i prometu. Između ostalog organizovana je konferencija „Turizam u funkciji razvoja proizvodnje hrane“, okrugli sto „Kako bolje pozicionirati domaće proizvode“, skup “Domaći proizvodi – pozicioniranje i plasman na tržištu“ kao i sastanci sa nosiocima žiga Dobro iz Crne Gore. Promotivne i PR aktivnosti za ovaj projekat bile su brojne - više desetina tekstova u štampi, prilozi i tematske emisije u elektronskim medijima, sve više i na internet portalima i drugim elektronskim publikacijama, doprinijeli su stalnom prisustvu i percepciji ove problematike.

 Promotivna kampanja “Kupujmo domaće –  Dobro iz Crne Gore” počela je 28. oktobra i trajala pet sedmica - do 30. novembra. Pozivi za kupovinu domaćih proizvoda i nosilaca kolektivnog žiga Dobro iz Crne Gore upućeni su putem TV, veb i oglašavanja na bilbordima.

Tokom deset mjeseci 2017. godine u Privrednoj komori je realizovano 49 edukativnih aktivnosti na koje su bili pozvani nosioci žiga Dobro iz Crne Gore.

 - Kampanja je doprinijela i velikom rastu interesovanja za dobijanje žiga „Dobro iz Crne Gore“ i imala snažan podsticaj na brojne kompanije da rade na postizanju kvaliteta koji će im omogućiti ulazak u najviši rang crnogorske privrede – rekla je Filipović.

Mjerenje efekata sprovedenih aktivnosti biće obezbijeđeno kroz rezultate ovogodišnjeg istraživanja o stavovima potrošača koje će tokom decembra 2017. godine biti realizovano sa ciljem ocjene znanja, svijesti i stavova javnosti o projektu “Dobro iz Crne Gore”, kao i da se utvrdi odnos i stavovi građana prema proizvodima iz Crne Gore.

 Jovana Dabović iz agencije “Cremaco” sumirala je aktivnosti sprovedene tokom kampanje “Kupujmo domaće – Dobro iz Crne Gore”.

 - Kampanja je bila izuzetno uspješna i postignut je njen cilj. Predlažemo da se nastave aktivnosti jer jedino kontinuiran marketinški nastup može dati potpune rezultate – smatra Dabović.

 Boris Rebić iz Ministarstva ekonomije je najavio da će naredne godine biti pokrenut projekat koji će se finansirati iz sredstava UNDP-a, a kojim će se obezbijediti poseban prostor za domaće proizvode u okviru trgovina. On smatra da treba raditi na boljem informisanju privrednika o podršci države njihovom poslovanju.

 - Nije dovoljno bljesnuti jednom kampanjom, već je potrebno kontinuirano realizovati marketinške aktivnosti da bi se domaći proizvođači bolje pozicionirali na našem tržištu – rekao je predsjednik Odbora Milutin Đuranović.

 On je predložio kolegama privrednicima da kada organizuju slavlja u kompanijama posluženje sadrži isključivo domaće proizvode, kao i novogodišnji paketići.

 Kristina Lapčević iz Ministarstva poljoprivrede I ruralno razvoja je naglasila spremnost za podršku svim projektima koji rezultiraju boljoj pozicioniranosti domaćih proizvoda na tržištu. Ona je istakla da su u toku aktivnosti na pripremi agrobudžeta za 2018. godinu, te je pozvala privrednike da iskažu svoje potrebe da bi se sredstva mogla planirati.

 Branko Pejović iz Zrnožita je ocijenio da mali proizvođači nemaju novca za ovakve marketinške aktivnosti pa bi stoga formiranje klastera i širenje postojećih trebalo da bude misija nadležnih. On je ocijenio da malo proizvođača može da ispuni uslove za korišćenje IPARD programa, te da bi ih trebalo učiniti povoljnijim, na što mu Lapčević odgovorila da je riječ o sredstvima EU koja propisuje kako će se plasirati.

 Milko Beljkaš, Inpek, ukazao je da je pekarska industrija i pored velikog značaja isključena iz IPARD-a i želi da zna kako se to može promijeniti. Izrazio je punu podršku kampanji “Kupujmo domaće – Dobro iz Crne Gore” uz konstataciju da je potrebno imati kvantitativne pokazatelje koliko doprinosi povećanju prodaje domaćih proizvoda.

 Privredna kretanja

 Podaci za devet mjeseci ove godine ukazuju da je u odnosu na isti period prošle povećan otkup i prodaja proizvoda poljoprivrede, šumarstva i ribarstva za 11,%. Vrijednost otkupa je iznosila 26,8 miliona eura. Otkupljeno je 19,3 miliona litara mlijeka, što je u odnosu na isti period prethodne godine više za 4,3%. Važno je napomenuti da je kvalitet otkupljenog mlijeka veći za 33,2%.

 U sistemu subvencija u biljnoj proizvodnji bilo je 4.861 ha. Povećane su površine pod ratarskim kulturama za 15% (3.235 ha), a najveći porast zabilježen je kod voćarstva za 67%. Izvoz voća je povećan za 20% (lubenica, mandarina, stonog grožđa, breskvi, nektarina, borovnica), a izvoz povrća je smanjen za 23%, prvenstveno zbog smanjenja izvoza pečurki, što je bila posljedica suše. Izvoz krompira, paprika, salate i luka bio je u porastu. Proizvodnja jaja je u stalnom porastu što je rezultat novih investicija. Od 2014. godine uvoz ima tendeciju pada i smanjen je za 24%.

- U ovoj godini proizvedeno je 1,2 miliona kilograma breskvi i nektarina, 2,3 miliona kilograma stonog i 14,2 miliona kilograma vinskog grožđa. Zbog ekstremne suše smanjena je proizvodnja vinskog grožđa za 30%, ali je izuzetnog kvaliteta sa visokim sadržajem šećera, što će doprinijeti prozvodnji vrhunskog vina. Slična je situacija i u Evropi gdje je ostvarena najmanja proizvodnja vinskog grožđa u posljednjih 36 godina – rekla je sekretarka Odbora Lidija Rmuš.

 Ona je podsjetila da je u oktobru 2017.godine kompanija „Mesopromet” otvorila novi pogon za bezdimno sušenje proizvoda od svinjskog mesa i uposlila 70 radnika. Na govedarskoj farmi na Žabljaku nabavljeno je 299 grla angus goveda, a u toku je nabavka osnovnog stada za farmu svinja u Spužu. U Nikšiću je u avgustu počela sa radom mljekara „Nika” kapaciteta 20 hiljada litara dnevno. Kompanija „Milkraft” na sjeveru gradi farmu kapaciteta 500 grla, kao i mljekaru kapaciteta 60 t prerade dnevno. U toku su i nove investicije u proširenje kapaciteta na farmi koka nosilja u Martinićima.

 Krajem 2016. godine Njeguški pršut postao je prvi crnogorski proizvod zaštićen kao geografska oznaka, a u toku 2017. godine oznaku porijekla je dobio i Pljevaljski sir.

 U junu 2017.godine izvozne EU brojeve dobile su klanice „Mesopromet“ i „Goranović“, mesne industrije „Goranović“, „Mesopromet“ i „Gradina comopany“ i farme za proizvodnju jaja „Rebracommerce“ i „Alkoset“. Do kraja godine očekuje se i da će jedan broj mljekara takođe dobiti EU broj za izvoz.

Nakon završetka procesa akreditacije za IPARD program Evropska komisija je dodijelila ovlašćenje za upravljanje sa 39 miliona eura sredstava EU. Sa dodatnih 12,1 miliona iz nacionalnog budžeta i 35,7 miliona učešća korisnika, kroz IPARD program će se u narednom četvorogodišnjem periodu ukupno investirati 87 miliona eura.

 Tokom ove godine potpisano je 237 ugovora kroz program IPARD lIKE, a, kroz projekat IFAD obezbijeđeno je za poljoprivredu 5,8 miliona eura, kroz MIDAS 2 (pregovori sa Svjetskom bankom su u završnoj fazi) obezbijediće se još 30 miliona eura, a kroz ADMAS je preostalo još 24 miliona dolara za buduće investiranje.

Rezultati u proizvodnji prehrambenih proizvoda za devet mjeseci 2017. godine su na nivou ostvarenja iz istog perioda prethodne godine, dok je proizvodnja pića veća za 10%.

 Ukupna robna razmjena poljoprivredno-prehrambenih proizvoda (PPP) za devet mjeseci ove godine iznosila je 434,3 mil. €, i veća je za 6,2% u odnosu na isti period prošle godine. Učešće prometa PPP u ukupnom spoljnotrgovinskom prometu iznosi 22.2% . Izvezeno je robe u vrijednosti od 34,8 mil. € ili 3,1% manje, dok je uvoz iznosio 399,5 miliona i bilježi rast od 7,1%. Deficit je iznosio 364,7 miliona eura i je veći za 8,2%, dok pokrivenost uvoza izvozom ovih proizvoda iznosi 8,7%.

 U uvozu kao i ranijih godina najviše učestvuje svježe i rashlađeno meso sa 14,8% od čega najviše svinjsko, zatim pića sa 13,2%, mlijeko mlječni proizvodi, jaja i med 9,1%. Povećanje uvoza je ostvareno kod mesa i drugih klaničnih proizvoda za 12%, pića za 10%, mlijeka, mlječnih proizvoda, jaja i meda za 6,2%, živih životinja za 10%, riba za 12,9% zatim raznih proizvoda za ishranu 12,8%.

 Najveće učešće u izvozu tradicionalno imaju pića i to 37%, zatim meso, odnosno suhomesnati proizvodi 18,1%, proizvodi na bazi skroba, mlijeka i brašna, odnosno konditorski proizvodi 13,1%, zatim voće 7,1%, mesne prerađevine 6,9%. Povećanje izvoza ostvareno je kod suhomesnatih proizvoda za 8,2% i prerađevina od mesa za 10%, pića 3,2%, voća 20% kao i poslastičarskih proizvoda za 5%. Pad izvoza je zabilježen kod brašna zbog prisustva velike konkurencije iz Srbije na albanskom tržištu (izvoz smanjen za 3,0 mil. kg), koje je bilo glavno izvozno područje za brašno, duvana za 83%, povrća za 27%.

- Ohrabrujeće je da se u narednom četvorogodišnjem periodu očekuju ukupna ulaganja u poljoprivredu i prehrambenu industriju od oko 250 miliona eura (sredstva Agrobuždeta, međunarodna podrška i sredstva proizvođača) što je posebno značajno za jačanje konkuretnosti sektora, a u krajnjem imaće direktan uticaj na bolji plasman domaćih proizvoda. To je imperativ za domaće kompanije, ali ograničenja sa kojima su suočavaju u svom poslovanju dodatno otežavaju ostvarenje tog cilja – rekla je Rmuš.

 Ona je kao ograničenja navela da komercijalno-finansijski pritisak moćnih regionalnih proizvođača hrane za domaće predstavlja veliki problem, jer utiče na neadekvatno tržišno pozicioniranje crnogorskih proizvoda. Tome doprinose i veliki trgovački lanci koji su istovremeno i uvoznici hrane. Prisutna je i siva ekonomija, naročito u vrijeme turističke sezone. Probleme privrednicima, između ostalog, prave otežana naplata potraživanja, dugi rokovi plaćanja, nove obaveze iz Zakona o reviziji i računovodstvu, različite stope PDV-a za sirovine i prerađene proizvode, visoki troškovi laboratorijskih analiza...

 Na sjednici je saopšteno da bi nastavak realizacija nacionalne kampanje kupovine domaćih proizvoda sa ciljem jačanja svijesti potrošača o korisnosti toga, imala značajne efekte kako na jačanje konkuretnosti, tako i na povećanje obima proizvodnje i asortimana. Potrebno je razvijati svijest proizvođača o prednostima organskih proizvoda, kao i onih sa geografskom i oznakom porijekla, uzgoja ranog voća i povrća, kao i proizvodnje u zaštićenom prostoru – plastenicima.  Saopštena je potreba: blagovremene naplate potraživanja; pravovremene informisanosti o izmjenama legislative kao i obaveza koje proističu iz njih od strane donosilaca zakona i podzakonskih akata; priznavanje rezultata analiza urađenih u akreditovanim laboratorijama, prilikom uvoza i izvoza, što ima direktan uticaj na smanjenje troškova; pojačana kontrola kvaliteta uvoznih proizvoda, kao i rada inspekcijskih službi na granici, te u unutrašnjem prometu, u clju smanjenja nelegalne trgovine; smanjenje lokalnih taksi i prireza; uvođenje poreskih olaksica za firme koje uredno izmiruju svoje obaveze; kroz izmjenu Zakona o porezu na dodatu vrijednost potrebno je uvesti jedinstvenu nižu stopu PDV-a za veći broj proizvoda namijenjenih ishrani (jaja, riba, voće i povrće, suhomesnati proizvodi).