You are here

Bruto domaći proizvod - BDP

Bruto domaći proizvod  predstavlja zbir proizvedenih dobara i usluga u određenom vremenskom periodu (obično u toku jedne godine) u jednoj nacionalnoj ekonomiji.

Bruto domaći proizvod predstavlja zbir potrošnje stanovništva, investicija, potrošnje države i razlike  između izvoza i uvoza, ili izraženo formulom:
BDP = C + I + G + (X-M)
Gde je:
C – Potrošnja stanovništva (private consumption)
I – Investicije (gross investment)
G – Potrošnja države (government spending)
X-M – Razlika između izvoza i uvoza (exports – imports)

BDP se može posmatrati sa naturalnog i vrijednosnog aspekta. Naturalno izražen predstavlja skup kvalitativno različitih proizvoda i usluga. Međutim, tada se javlja problem kod izračunavanja, jer različiti proizvodi se izražavaju različitim jedinicama mjere (kilogrami, litri i sl.). Zato se izračunavanje vrši preko cijena proizvoda i usluga, jer to čini zajedničku karakteristiku svih proizvoda i usluga, a to je da imaju određenu vrijednost.

Nominalni bruto domaći proizvod se obračunava po tekućim (tržišnim) cijenama proizvoda i usluga. Na ovaj način se može steći određeni uvid u privredne aktivnosti određene godine. Međutim, kada se želi uporediti kretanje bruto domaćeg proizvoda u dužem vremenskom razmaku (na primer, 10 godina) onda se koristi realni bruto domaći proizvod. Realni bruto domaći proizvod je obračunat na osnovu stalnih cijena, čime se otklanja uticaj inflacije. PRIMJER: Ako se obračunava bruto domaći proizvod da bi se uporedilo njegovo kretanje u vremenskom periodu od 10 godina onda se izabere jedna od tih godina kao bazna i svi ostali bruto domaći proizvodi se obračunavaju po cenama iz te godine, korišćenjem kumulativnih deflatora bruto domaćeg proizvoda.

Pravi se razlika između stvarnog i potencijalnog bruto domaćeg proizvoda.

Stvarni bruto domaći proizvod predstavlja bruto domaći proizvod koji je zaista ostvaren u privredi određene zemlje u određenom vremenskom periodu (obično za godinu dana).

Potencijalni bruto domaći proizvod predstavlja bruto domaći proizvod koji bi privreda mogla da ostvari kada bi bili angažovani svi raspoloživi kapaciteti date privrede u konkretnom vremenskom periodu.

U svrhe ocjene životnog standarda koristi se bruto domaći proizvod per capita (bruto domaći proizvod po glavi stanovnika), koji pokazije vrijednost proizvodnje određene zemlje stavljenu u odnos sa brojem stanovnika te zemlje.

Izdvajamo