You are here

Investiranje u Crnu Goru

Strane direktne investicije (SDI) predstavljaju jedan od najvažnijih instrumenata posredstvom kojih jedna nacionalna ekonomija podstiče proizvodnju, uvoz know how-a, rast zaposlenosti, razvoj infrastrukture, smanjenje siromaštva, itd.

Benefiti koji se ostvaruju prilivom SDI, stvorili su oštru konkurenciju na globalnom tržištu slobodnog kapitala, a sve u cilju privlacenja što obimnijih i raznovrsnijih SDI.
Crna Gora kao mali i visoko otvoreni ekonomski sistem ima potencijal da se fleksibilno uklapa u svjetske trendove kretanja SDI, te u tom pravcu prvenstveno se mora posvetiti poboljšanju svog ukupnog investicionog ambijenta. Privlačenje stranih investicija je jedan od primarnih ciljeva, imajuci na umu pozitivan efekat istih na dinamiziranje proizvodnje i stvaranje nove zaposlenosti, kroz otvaranje novih preduzeća, odnosno kompanija.

Zašto ulagati u Crnu Goru? Zato što Crna Gora ima:

- Političku, monetarnu i makroekonomsku stabilnost
- Jednostavan START UP
- Liberalan ekonomski režim spoljne trgovine,
- Povoljna poreska politika: 9% porez na dobit, 7/19% PDV, porez na zarade 9% i 15%
- Međunarodni računovodstveni standardi
- Rast ekonomskih sloboda
- Geografski položaj i klimatski uslovi

Crna Gora je na temeljima principa (članica) Svjetske trgovinske organizacije potpisnica multilateralnih i bilateralnih sporazuma – Sporazum o stabilizaciji i asocijaciji sa Evropskom unijom, CEFTA 2006, EFTA, Rusijom, Bjelorusijom i Turskom, što joj omogućava kumulaciju porijekla i bescarinsku trgovinu sa oko 800 miliona potrošača.

Strani investitor može biti strano pravno ili fizičko lice sa sjedištem u inostranstvu, privredno društvo u kojem je učešće stranog kapitala veće od 25%, crnogorski državljanin sa prebivalištem, odnosno boravištem u inostranstvu dužim od godinu dana i privredno društvo koje je strano lice osnovalo u Crnoj Gori.

Strani investitor:
- može osnovati privredno društvo (sam ili sa drugim ulagačima), ulagati u privredna društva, kupiti privredno društvo ili njegov dio, osnovati dio stranog društva.
- se oporezuju isto kao i domaći investitori.

Ulog stanog investitora može biti u novcu, stvarima, uslugama, imovinskim pravima i hartijama od vrijednosti.

POREZI

Poreska stopa na zarade - 9% i 15%
Stopa poreza na profit preduzeća - 9%
Stopa poreza na dodatu vrijednost - 19% i  7%

Porezi i doprinosi na lična primanja
Porez na zarade 9%
Ukupni doprinosi koje plaća poslodavac 9.8%
Ukupni doprinosi koje plaćaju zaposleni 24.0%
Ukupni doprinosi za obavezno penziono osiguranje 20.5%
Ukupni doprinosi za obavezno zdravstveno osiguranje 12.3%
Ukupni doprinosi za osiguranje od nezaposlenosti 1.0%

PODRŠKA INVESTITORIMA

Podsticajne mjere na nacionalnom nivou obuhvataju poreske olakšice za investiranje u nerazvijene djelove zemlje i to:
1. Oslobađanje od poreza na dobit
Novoosnovana pravna lica u privredno nedovoljno razvijenim opštinama, koja obavljaju proizvodnu djelatnost, oslobađaju se poreza na dobit za prvih osam godina. Poresko oslobođenje, odnosno olakšica, ne odnosi se na poreskog obveznika koji posluje u sektoru primarne proizvodnje poljoprivrednih proizvoda, trasnporta ili brodogradilišta, ribarstva i čelika.
2. Porez na dohodak fizičkih lica
Poreski obveznik koji otpočne obavljanje proizvodne djelatnosti u privredno nedovoljno razvijenim opštinama oslobađa se poreza na dohodak za prvih osam godina. Poresko oslobođenje, odnosno olakšica, ne odnosi se na poreskog obveznika koji posluje u sektoru primarne proizvodnje poljoprivrednih proizoda ili izgradnje brodova, ribarstva, čelika.

Subvencije za zapošljavanje određenih kategorija nezaposlenih lica

Subvencije može koristiti poslodavac koji zaposli:
- Lice sa najmanje 40 godina života;
- Nezaposleno lice Romi, Aškalije i Egipćani;
- Lice koje se nalazi na evidenciji Zavoda duže od pet godina;
- Lice koje je zaposleno na izvođenju javnih radova;
- Lice na neodređeno vrijeme nakon obavljanja pripravničkog staža;
- Lice za čijim je radom prestala potreba (tehno-ekonomski viškovi), a nalazi se na evidenciji Zavoda;
- Lice koje je zaposleno radi obavljanja sezonskih poslova;
- Nezaposleno lice sa preko 25 godina staža osiguranja, koje je korisnik novčane naknade;
- Lica u biznis zonama.

Za prethodno navedene kategorije nezaposlenih lica poslodavac ne plaća:
- Doprinose za obavezno socijalno osiguranje na zarade (doprinos za penzijsko invalidsko osiguranje, doprinos za zdravstveno osiguranje, doprinos za osiguranje od nezaposlenosti, doprinos za Fond rada);
- Porez na dohodak fizičkih lica.

Iz zarade zaposlenog obračunava se i obustavlja:
- Doprinos za penzijsko invalidsko osiguranje po stopi od 15,0%;
- Doprinos za zdravstveno osiguranje po stopi od 8,5%;
- Doprinos za osiguranje od nezaposlenosti po stopi od 0,5%;
- Prirez poreza na dohodak;
- Poslodavac uplaćuje navedene doprinose u obračunatom iznosu i obračunati porez na dohodak fizičkih lica. Poslodavac plaća obračunati prirez poreza na dohodak. Osnovicu za obračunavanje doprinosa čini bruto zarada zaposlenog, a poslodavac uplaćuje poreze i doprinose prilikom isplate zarade zaposlenom.

Finansijska podrška

Tokom dvogodišnjeg rada Investiciono-razvojni fond (IRF) podržao je 394 projekta sa ulaganjem više od 32 miliona eura, a banke su njegovu realizaciju i valorizaciju projekata podržale sa oko sedam miliona.
Glavni ciljevi djelovanja IRF su podsticanje i ubrzavanje privrednog razvoja. Fond odobrava kredite i izdaje garancije, obavlja poslove vezane za prodaju kapitala u portfelju Fonda. Najznačajnija područja djelovanja su:
- Podrška sektoru malih i srednjih preduzeća (kreditna i garantna podrška);
- Podrška u rješavanju infrastrukturnih i ekoloških projekata;
- Podsticaje izvoza i zapošljavanja;
- Privatizacija ostatka društvenog kapitala.
Podrška sektoru MSP i preduzetnicima realizuje se putem direktnih kredita, kredita posredstvom banaka, posebnih kreditnih linija, garancija i faktoringa.
Uslovima kreditiranja predviđene su kamatne stope u rasponu od 4,5 do 6,5% uz grejs period do 2 godine i rokom otplate do 8 godina.
Posebne povoljnosti su definisane po osnovu realizacije projekata u opštinama sjevernog regiona i u manje razvijenim gradovima (Cetinje i Ulcinj), za subjekte koji realizacijom projekta zaposle 5 ili više novih lica, kao i one subjekte koji kao sredstvo obezbjeđenja dostave bankarsku garanciju. Projekat MIDAS koji se realizuje u saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede i ruralnog razvoja realizuje se posredstvom IRF. Kreditna linija za finansiranje projekata u kojima su nosioci žene i kreditna linija za mlade u biznisu (od 21-35 godina) dostupna je po kamatnoj stopi od 4,5%.

Biznis zone

Biznis zone su značajni generator ekonomije. One su šansa za povećanje izvoza, zapošljavanja, uravnoteženje između sektora proizvodnje i usluga i podsticaj djelatnostima koje će biti podrška proizvođačkim kapacitetima razvijenim u zonama.
Povoljnosti na nivou lokalne samouprave su:
- Olakšice u dijelu plaćanja komunalnih ili drugih naknada;
- Povoljna cijena zakupa/kupovine prostora za biznis zone;
- Smanjenje ili oslobađanje plaćanja prireza poreza na dohodak fizičkih lica;
- Smanjenje stope poreza na nepokretnosti;
- Mogućnost definisanja povoljnog modela privatno-javnog partnerstva;
- Infrastrukturno opremanje na područijima gdje ne postoji.

U 2012. godini biznis zone u Beranama i Kolašinu su otvorene za ulaganja.

Opština Berane definisala je biznis zonu „Rudeš“, što uključuje osim industrijske zone i zelene površine i saobraćajnice. Biznis zona obuhvata površinu od 548.355,398 m² od kojih je jedan dio u privatnoj svojini.
Olakšice za poslovanje u biznis zoni:
- Zemljište se daje na korišćenje za period do 10 godina bez naknade;
- Obavezuju se potencijalni investitori da na ime korišćenja zemljišta uposle određeni broj radnika, i to:
- Za korišćenje zemljišta površine do 2.500m2 uposli 3-5 radnika,
- Za korišćenje zemljišta površine do 5.000m2 uposli 6-10radnika,
- Za korišćenje zemljišta površine do 10.000m2 uposli 11-20 radnika.
- Uklanjanje administartivnih barijera;
- Jačanje institucionalne i finansijske podrške razvoju malih i srednjih preduzeća;
- Mogućnost privatno-javnog partnerstva;
- Mogućnost oslobađanja zakupa zemljišta;
- Mogućnost ustupanja poslovnog prostora i
- Parcelacija-prilagođavanje površine potencijalnim investitorima.

Opština Kolašin je proglasila lokalitet “Bakovići” biznis zonom, koja se nalazi na svega 3km od centra grada, sa lijeve i desne strane magistralnog puta Kolašin-Mojkovac, na površini od 30 ha.
- Olakšice za poslovanje u biznis zoni:
- Potencijalni investitori u prerađivačke kapacitete lake industrije oslobođeni su plaćanja naknade za komunalno opremanje građevinskog zemljišta;
- Mogućnost oslobađanja zakupa zemljišta i
- Oslobađanje od poreza na nepokretnosti i prireza poreza na dohodak za prvih 8 godina poslovanja u biznis zoni.

Prijestonica Cetinje je definisala program podsticajnih mjera. Kompleks Gornji Obod koji se nalazi na površini od 133.000 m2, prostor nekadašnje Košute na površini od 23.121 m2. Prostori su opremljeni potrebnom infrastrukturaom, uključujući vodu, struju, puteve i ostalo.

U Glavnom gradu Podgorica predloženo zemljište za formiranje prve Biznis zone nalazi se nadomak Aerodroma Golubovci i površine je oko 46ha.

Za Opštinu Bijelo Polje City Park predstavlja najkonkurentniju lokaciju za izgradnju biznis zone. Kapaciteti bi bili prilagođeni namjeni za mikro i male proizvodne pogone, upravljačke djelove kompanija, biznis inkubator, logistički centar, dok bi se na prostorima oko postojećih kapaciteta mogli izgraditi dodatni, shodno potrebama i interesovanju investitora.

Opština Nikšić je zonu, koja obuhvata i dio kapaciteta kompanije Toščelik Nikšić, proglasila biznis zonom kako bi investitorima omogućili povoljan poslovni ambijent za obavljanje proizvodnih djelatnosti.

Opština Ulcinj proglasila je lokalitet ’’Vladimirske Krute’’ i dio glavnog puta Bar-Vladimir, ukupne površine 276.166m2 za biznis zonu.

Opština Žabljak je odredila pet potencijalnih biznis zona, i to:
1. Njegovuđa i Pilana - ukupna površina iznosi oko 10ha,
2. Njegovuđa II - ukupna površina 4ha,
3. Vruljci - šljunkoviti teren, površine 10ha,
4. Žabljak radna zona - površine 32ha, i
5. Servisna zona - površine 8ha.

Predviđene biznis zone Opštine Mojkovac su:
- Prostor bivšeg kombinata drveta ’’Vukman Kruščić’’  i  ’’Zakršnica ’’ u Podbišću kao hotelsko turističke zone;
- Prostor bivšeg ’’Jalovište’’  i  ’’Babića polje ’’ kao sportsko rekrativne zone;
- Prostor  u Gornjim Poljima ’’Varda’’ i  bivšeg rudnika ’’Brskovo’’ kao privredne zone.

Prostorno-urbanističkim planom Opštine Tivta do 2020. godine definisane su lokacije koje su namjenjene za proizvodno-komunalne djelatnosti. DUP-om “Gradiošnica“ planirana je zona ukupne površine 23.690m2. Takođe, u obuhvatu Državne studije lokacije “Dio sektora 22 i sektor 23“, u urbanističkoj zoni 4 predviđene su zone za komunalne servise i poslovanje. U obuhvatu Državne studije lokacije “Kalardovo-Ostrvo cvijeća-Brdišta“ u urbanističkoj zoni 6 predviđena je skladišno-servisna zona.

Opština Danilovgrad je za izgradnju industrijskih objekata planirala zemljišni pojas na području Spuža, koji je definisan kao agroindustrijska zona na kojoj su već izgrađeni ili se grade agro-proizvodni i agro-proizvođački pogoni. Ovoj zoni pripada i uži pojas oko željezničke stanice Spuž koji predviđa izgradnju skladišta i eventualno industrijskih pogona.
Druga zemljišna zona gdje je dozvoljena gradnja industrijskih i agro-prerađivačkih pogona je pojas uz magistralni put M-18 Podgorica-Nikšić i rekonstruisani lokalni put Danilovgrad-Spuž-KPD-Podgorica.
Treća zemljišna zona gdje je dozvoljena gradnja industrijskih i agro-prerađivačkih pogona je uže područje oko željezničke stanice u Danilovgradu i pojas sa desne strane lokalnog puta Danilovgrad-Glava Zete-Bogetići na potezu od benzinske pumpe u Danilovgradu do granice sa opštinom Nikšić.

Izdvajamo