You are here

Profesionalizacija i tranzicija sa generacije na generaciju u porodičnim kompanijama

30/09/2021

Privredna komora Crne Gore, u saradnji sa konsultantskom kućom Companies Connected, organizovala je 30. septembra 2021. godine seminar na temu „Profesionalizacija i tranzicija sa generacije na generaciju u porodičnim kompanijama“.

Predavač je bio Đorđe Petrović, vlasnik holandske konsultantske kuće Companies Connected, izvršni direktor Holandsko-srpske privredne asocijacije, konsultant na projektima Evropske banke za obnovu i razvoj i autor serijala „Ja, Preduzetnik“ i knjige „Savremena porodična kompanija“.

Direktor Sektora za obrazovanje i kvalitet Privredne komore dr Mladen Perazić u pozdravnoj riječi je istakao da su porodične kompanije izvor prosperiteta i stabilnosti u globalnoj ekonomiji, a čine više od 60 posto svih kompanija u Evropi.

- Porodične kompanije stvaraju radna mjesta, investiraju u lokalne zajednice i odužuju se društvu – naglasio je Perazić.

Prema riječima predavača Đorđa Petrovića, da bi se omogućila dugovječnost i porodična kompanija mogla da se razvija, neophodna je profesionalizacija. Ova i tema tranzicije sa generacije na generaciju su među najznaćajnijim za porodične kompanije u cijelom regionu.

- Cilj profesionalizacije nije stvaranje korporacije od porodične firme. Profesionalizacija porodične firme trebalo bi da dovede do toga da umesto ličnog, intuitivnog donošenja odluka, donosimo analitične odluke, koje su zasnovane na objektivnim informacijama i podacima – kazao je Petrović.

Pojašnjava da profesionalizacija treba da definiše jasnu strategiju i plan razvoja firme, bolju alokaciju resursa, jasno definisanu organizacionu šemu, uvođenje profesionalnog menadžmenta i razvijanje i dokumentovanje politika i procedura za procese unutar organizacije.

- Ako postanete profesionalniji, bićete efikasniji, ako postanete efikasniji, bićete profitabilniji, ako postanete profitabilniji, možete da rastete, te tako možete ostati ispred konkurencije i zaposliti ljude s pravim veštinama – rekao je predavač.

Razumijevanje razloga uspjeha kompanije znači razumijevanje resursa i sposobnosti koje taj uspjeh čine mogućim, dodaje on. U porodičnom poslu temeljni resurs je vrlo često sam preduzetnik/ca. Njegovim/njenim odsustvom biznis gubi glavni resurs. To znači da treba promijeniti način rada u kom svima upravlja jedna osoba ili, drugim riječima, treba raditi na tome da se stvori sistem gdje proces donošenja odluka nije zasnovan samo na mišljenjima preduzetnika/ice.

- Razvijanje resursa i sposobnosti takođe uključuje i podsticanje razvoja menadžmenta na drugom nivou, stvarajući tako menadžerski tim koji je sposoban da vodi kompaniju naprijed, bez preduzetnika/ce nužno na njenom čelu. Briga za ove resurse i sposobnosti znači osiguravanje kontinuiteta kompanije da se uspješno takmiči na tržištu – navodi Petrović, pojašnjavajući da pojam profesionalizacija obično podrazumijeva proces uvođenja menadžera, koji nisu dio porodice, u porodičnu kompaniju.

Petrović apostrofira da porodična firma, koja želi da razvije profesionalizaciju svog menadžmenta, treba to da radi u dva smjera - da stvara promišljene strategije i radi na građenju decentralizovanih struktura.

U osvrtu na tranziciju porodičnih kompanija sa generacije na generaciju, Petrović navodi globalnu statistiku da od 100 kompanija koje prežive prvu generaciju, 30 preživi drugu, oko 15 treću, a samo oko 10 četvrtu. 

- Nažalost, većina osnivača nije svjesna ove statistike i kompleksnosti procesa tranzicije, koji se dešava i u porodičnom i u vlasničkom i u biznis krugu. Ukoliko se to ne promijeni, veliki broj kompanija koje su građene decenijama će nestati, a nestanak takvih kompanija nije samo problem te porodice koja je gradila biznis, već i šireg društva – rekao je on.

Komentarišući porodične kompanije u Crnoj Gori, Petrović smatra da kod većine njih postoji ogroman prostor za napredak koji treba iskoristiti u praksi.

- Znanja kako se biznis gradi, kako se njime profesionalno upravlja, kako se vrši tranzicija sa generacija na generaciju, itd., postoje već stotinama godina u razvijenijim zemljama i one su došle do njih na najteži mogući način, učeći na sopstvenim greškama. Mi treba samo da iskoristimo ta postojeća znanja, ne pravimo greške koje su drugi prije nas pravili, te da značajno unaprijedimo nivo poslovanja naših kompanija i smanjimo zaostatak koji postoji u odnosu na razvijenije zemlje – rekao je Petrović.

Tokom seminara je bilo riječi o načinu profesionalizacije porodične kompanije, razlici između preduzetničkog i profesionalnog menadžmenta. Razmotreni su životni ciklusi porodice i vlasništva, faze kroz koje kompanija prolazi u svom trajanju i izazovi s kojima će se susretati, te kako da se obezbijedi uspješna tranzicija sa generaciji na generaciju, koje su najbolje upravljačke strukture i prakse, kao i kako (iz)graditi kompaniju na način da joj se omogući da traje za pokolenja koja dolaze.

Privredna komora naredni seminar organizuje u saradnji sa Unijom mladih preduzetnika Crne Gore, 5. oktobra u 13 časova. Tema je „Kako razviti biznis do faze za investiranje“, a predavač Pete King, izvršni direktor Balkan Xchange, sa dugogodišnjim iskustvom u radu sa investitorskim fondovima i investitorima.