You are here

Informacione tehnologije - stanje i perspektive

03/06/2014

Razvoj informacionih tehnogija u Crnoj Gori traži dodatna ulaganja u dostupnost telekomunikacione infrastrukture, odnosno podizanje nivoa kvaliteta i brzine pristupa i servisa, smanjenje cijena, stalno jačanje konkurentnosti i zaokruživanje kapaciteta kojima upravlja država, ocijenjeno je na okruglom stolu održanom u Privrednoj komori Crne Gore 3. juna 2014. godine.

Skup pod nazivom „Informacione tehnologije u Crnoj Gori - stanje i perspektive”, Komora je organizovala u saradnji sa Crnogorskim IT klasterom, a pod pokroviteljstvom NEXT IPA Adriatic projekta finansiranog iz pretpristupne pomoći EU, koji ima za cilj da promoviše transfer tehnologija kroz povezivanje naučnih institucija i privrednih društava.
- Okrugli sto je početak debate koji fokus stavlja na tehnološki napredak kao ključnu odrednicu razvoja. Cilj je da se kroz izradu validnog presjeka stanja u IT sektoru oformi platforma za optimalno korišćenje dostupnih fondova iz EU projekata. Od preduzeća iz IT industrije se očekuje da ekonomski, argumentovanim rječnikom, dokažu da su sposobna da usvoje nove tehnologije, prihvate i modifikuju tuđe tehnološke inovacije za sopstveni razvoj, razviju visoko kvalitetan proizvod za prodor na uske tržišne niše. Sve to daje potpun pregled stanja i perspektiva samo ukoliko se nadoveže na strateška opredjeljenja države da podrži sistemski razvitak pribavljanjem tehnologija i alociranjem resursa u projekte koji obećavaju dobar povrat investicija. Platforma će naznačiti koje su industrijske grane i proizvodi bazirani na visokim tehnologijama koje država namjerava da podrži i koje su tehnologije u kojima možemo dostići više standarde – rekla je Dragana Šofranac, savjetnica u Službi za projekte Privredne komore.
Prema njenim riječima, da bismo se kvalifikovali za kvalitetnije projekte i veće budžete iz EU fondova moramo pocrtati značaj IT za mala i srednja preduzeća.
Predstavnici ovog sektora su između ostalog zaključili da je potrebno stalno poboljšavanje pravnog okvira i njegova fleksibilnost prema trendovima razvoja informacionog društva, kontinuirana informatička edukacija ljudskih resursa u IT privredi i korisnika, povećanje fonda časova informatike i broja informatičkih predmeta u školama.

Crna Gora je u novom izvještaju Svjetskog ekonomskog foruma o konkurentnosti u oblasti informaciono-komunikacionih tehnologija pala dva mjesta u odnosu na prethodni i zauzela 48. poziciju među 144 rangirane zemlje. Najlošiji rezultat je u cjenovnoj dostupnosti servisa – 103. pozicija. Prema istraživanju IT klastera, na tržištu je u 2013. godini bilo 219 aktivnih preduzeća iz ove oblasti sa ukupno 592 zaposlena.
- Naša zemlja je uvezla hardvera u vrijednosti od oko 25 miliona eura dok je izvezla 975.000. Ukupan uvoz softvera iznosio je oko 2,5 miliona eura. Promet IT usluga je 4,5 miliona eura, što je rast od 34 odsto u odnosu na 2012. godinu – saopštio je predsjednik prvog crnogorskog IT klastera Aleksandar Prelević.
On ocijenio da su javne nabavke veoma bitne za IT sektor jer je država najveći klijent. U 2013. godini javne nabavke u ovoj oblasti su iznosile pet miliona eura, čime je, po riječima Prelevića, nastavljena tendencija pada koja traje od 2009. Na okruglom stolu je kao problem istaknuto i to što elektronske javne nabavke još ne postoje, a nijesu ni predviđene planiranim izmjenama i dopunama zakona koji reguliše ovu oblast. Prema istraživanju, država je u IT sektor, tokom 2013. godine, po stanovniku uložila 45 eura, dok je prosjek u EU 800 eura.
Vladan Tabaš iz kompanije Čikom, iznio je podatke iz istraživanja koji pokazuju da broj korisnika ADSL brzog interneta iz godine u godinu raste, pa je 2013. iznosio 68.349.
- Rast ADSL priključaka je bitna pretpostavka razvoja IT-a u Crnoj Gori – smatra Tabaš.
Prema njegovim riječima, Crna Gora ima prihvatljivu cijenu servisa sa velikim brzinama, ali su zato oni sa malim brzinama prilično skupi.
-Kao ozbiljna tačka mogućeg poboljšanja je i optička infrastruktura kojom gazduju državne ustanove, Željeznička infastruktura, Regionalni vodovod i Crnogorski elektroprenosni sistem. Pošto država ima dobru optičku infrastrukturu, treba raditi na njenoj izgradnji, zaokružiti kapacitete kojima upravlja i staviti ih u funkciju razvoja IT sektora - rekao je Tabaš.
Direktor Microsofta Montenegro Oliver Obradović je ocijenio da su podaci novog istraživanja o IT-u mnogo nepovoljniji u odnosu na one iz analize koje je godinama unazad uradila firma IDC.
- Tada je procjena IT tržišta bila iznad 70 ili 80 miliona dolara, što znači da je za nekih osam godina ono više nego prepolovljeno - rekao je Obradović.
Osnovni generator IT tržišta je, kako je naveo, suzbijanje softverske piraterije,čija je zastupljenost za nekih šest ili sedam godina spuštena sa 83 na 79 odsto, što je, smatra, poražavajući rezultat.
Direktor S&T Montenegro Milan Marić ocijenio je da je softver tražen izvozni proizvod.
- Crna Gora bi iz izvoza softvera mogla da izvuče benefite, pa moramo početi sa pripremama za to. Dobro bi bilo obezbijediti beneficije za firme koje mogu da se preorijentišu i počnu da izvoze – smatra Marić.
Predstavnik Ministarstva za informaciono društvo i telekomunikacije Ivan Lazarević govorio je o ograničenjima koje nameće restriktivni budžet opredijeljen za ovu oblast, te naglasio da im je želja da i ubuduće njeguju partnerski odnos sa IT sektorom.
U diskusiji su učestovali i Dejan Jovanović iz Mtela, Duško Petrović, Digit Montenegro, Darko Grgurović iz EKIP-a, Dejan Abazović, CBCG, te Ljubo Pasinović, Slovenia agent.