You are here

Deseta sjednica Udruženja poljoprivrede

07/03/2014

Na desetoj sjednici Odbora udruženja poljoprivrede, prehrambene i duvanske industrije raspravljalo se o poslovanju u oblasti agrara u 2013. godini, prezentovan je agrobudžet za 2014. godinu i planirane sajamske aktivnosti.

Crnogorski agrar prolazi kroz dinamične promjene i suočava se sa brojnim izazovima, od potrebe da se uveća proizvodnja hrane i unaprijedi njena konkurentnost, uz odgovorno raspolaganje resursima, do potrebe  da se što bolje i kvalitetnije uklopi u evropski model razvoja.Opšti cilj razvoja poljoprivrede je priprema poljoprivrednog sektora za pristupanje EU razvojem održive poljoprivrede i ruralnih područja.
Sektor proizvodnje hrane ima važnu ulogu u ekonomiji Crne Gore, što potvrđuje njegovo učešće u ukupnom BDP  u 2012. godini od 9,2 odsto..Vrijednost ostvarene proizvodnje u poljoprivredi iznosila je oko 395,0 mil €, a vrijednost prehrambene industrije pića i duvana oko 150, 0 mil €.
U 2012. godini došlo je do pada učešća poljoprivrede, šumarstva i ribarstva u BDP sa 7,9 na  7, 4  odsto što je bila posljedica elementarnih nepogoda koje su pratile proizvodnju u toj godini. (sniježne padavine u zimskom i velika suša u ljetnjem periodu).  U 2013. godini poljoprivreda je bila znatno manje izložena vremenskim neprilikama  tako da se procjenjuje da će se  nastaviti   rast  proizvodnje hrane koji je ostvarivan  ranijih godina.
Od pojedinih grana poljoprivrede stočarstvo, ima najveći ekonomski značaj, tako da je  u centru pažnje agrarne politike Još uvijek ne postoji intenzivna proizvodnja na privatnom posjedu, a ekstenzivni proizvodni sistemi na porodičnim poljoprivrednim gazdinstvima zahtijevaju veća ulaganja, pa mali broj stočarskih objekata ispunjava minimalne uslove EU standarda kada je u pitanju higijena i zaštita životne sredine. U 2012.godini, zabilježen je pad prozvodnje  za  oko 11,4 odsto.
U biljnoj proizvodnji ostvaren je pad od 13,7odsto kao direktna posljedica vremenskih neprilika u 2012. godini. Karakteriše  je uglavnom niska produktivnost, jer je primjena agrotehničkih mjera još uvijek nedovoljna, pa ti proizvodi ne mogu biti cjenovno konkurentni. Obnova postojećih i podizanje novih višegodišnjih zasada i izgradnja zaštićenih prostora predstavlja temeljni uslov za savremenu proizvodnju voća, grožđa, maslina i povrća.
Prema podacima MONSTAT-a, u strukturi industrijske proizvodnje u 2013. godini agroindustrija je učestvovala sa 12,2 odsto što predstavlja povećanje u odnosu na 2012. godinu  od 4,3 odsto (zbog povećanja učešća proizvodnje duvanskih proizvoda). Agroindustrija učestvuje u BDP sa oko 1,8 odsto, dok je udio poljoprivrede veći za oko četiri puta. Jedan od razloga slabije razvijenosti prehrambenog sektora je i naslijeđeno stanje iz ranijeg perioda kada je Crna Gora, što se tiče nabavke i potrošnje prehrambenih prerađevina, bila usmjerena na tržište bivših republika, tako da je tokom dugogodišnjeg perioda stvorena i potrošačka navika stanovnika za kupovinom pojedinih robnih marki, koje su i danas prepoznatljive na našem tržištu. To je slučaj naročito u mljekarskoj, mesnoj i industriji konditora, tako da su domaće kompanije iz ove industrijske grane, iako su posljednjih 15-ak godina  investirale u nove pogone i tehnologije i u značajnoj mjeri su modernizovale, u svom razvoju susrele i sa tim velikim problemom osvajanja prvo, domaćeg, a zatim i inostranog tržišta.
Crna Gora je neto uvoznik hrane. U 2013. godini, prema preliminarnim podacima Monstata, uvozeno je 453,6 miIona eura tako da  je uvoz veći  za 2,3 odsto od ostvarenja iz prošle godine, dok je izvoz na nivou prošle godine  i iznosio je 56,3 miliona eura. Tradicionalno, zemlje CEFTA regiona su najznačajniji partneri u trgovini čije je učešće u ukupnoj robnoj razmjeni iznosilo oko 58.5 odsto, dok je učešće EU bilo oko 32,1 odsto. Najveći spoljnotrgovinski partner je Srbija koja u ukupnoj robnoj razmjeni učestvuje sa 44,7odsto, zatim BiH i Hrvatska. Suficit ostvarujemo sa Albanijom i Kosovom. Povećan je izvoz cigareta, dimljenog i sušenog mesa, povrća, brašna, vode, piva, mesnih prerađevina, piva i rakije. Među 2o najvećih izvoznika čak njih  6 je iz agrara. Pad izvoza registrovanje najviše kod vina. Povećanje uvoza ostvareno je kod mesa, (goveđe i svinjsko), voća, povrća, suhomesnatih proizvoda, i raznih proizvoda za ishranu (sosevi, kečap, supe i dr). Pad uvoza je zabilježen kod kafe, žitarica,živih životinja, masnoća, šećera i pića. U uvozu, kao i  ranijih godina, najviše učestvuje svježe i rashlađeno meso,(najviše svinjsko), zatim pića, mlijeko i mlječni proizvodi.
Privrednici su na današnjoj sjednici naveli i probleme u poslovanju, a koji  se odnose prvenstveno na  lošu naplatu potraživanja što ima direktne posljedice na nedostatak sredstava za obezbjeđenje potrebnog repromaterijala, isplatu kooperanata , redovnu isplatu zarada,  poreskih obaveza i dr. zbog čega se prinuđeni da uzimaju»skupe« kredite«.. Takođe nelikvidnost koja prati poslovanje, upravo zbog loše naplate potraživanja, utiče i na nemogućnost kvalitetnijeg marketinškog nastupa kao i na slabiju konkurentnost u odnosu na uvozne proizvode. Kao jedan od problema privrednici su naveli i nedovoljna  sredstava izdvojena  iz budžeta za  razvoj agrara, jer bi se razvojem primarne proizvodnje obezbijedile supstituisao uvoz i to naročito  sirovina  za prerađivački sektor, kao što je to slučaj u mesnom sektoru, ili u sektoru voća i povrća.
U cilju prevazilaženja ovih problema privrednici smatraju da je neophodno: rješavanje pitanja dužničko-povjerilačkih odnosa donošenjem Zakona ili Uredbe koji će regulisati ovo pitanje kao i donošenjem izmjena Zakona o izvršenju i obezbjeđenju kojim bi  se riješilo  pitanje naplativosti mjenice kao garanta plaćanja; Takođe je potrebno olakšati pristup kreditnim sredstvima za preduzeća iz oblasti agrara, kroz subvencionisanje ili snižavanje kamatnih stopa; zatim obezbjeđenje većeg obima finansijskih sredstava u agrobudžetu; donošenje novog Zakon o bezbijednosti hrane, usklađenog sa direktivama EU, kao i svih podzakonskih akta; povezivanje poljoprivrede i turizma kroz veću zastupljenost domaćih proizvoda u ugostiteljskim objektima.
Na sjednici su od strane predstavnika Ministarstva prezentirane mjere Agrobudžeta za 2014. godinu koji  iznosi 20,4 mil eura. U odnosu na 2013. godinu u  ovogodišnjem Agrobudžetu došlo je do reorganizacije podrške u mljekarskom  sektoru, ali uvedene su i nove linije iz kojih će se finansirati podrška za investiranje u vinograde malih proizvođača, podrška u voćarstvu, povrtarstvu i podizanju višegodišnjih zasada ljekovitog bilja. Kroz MIDAS projekta planirano je da će se sprovesti 8 javnih poziva. Privrednici su pozitivno ocijenili  donošenje Agrobudžeta već  početkom godine jer će se na taj način omogućiti proizvođačima bolje planiranje.
U nastavku sjednice članovi Odbora su prihvatili Izvještaj o radu za 2013. godinu kao i Program rada za 2014. godinu. Takođe su se  informisali  o sajamskim aktivnostima u 2014. godini,  i upoznali sa ciljevima projekta NEXT IPA Adriatic  i mogućnostima njihovog učešća u projektu.        

Izdvajamo