You are here

Gradnja malih elektrana razvojna šansa sektora građevine

12/06/2013

Izgradnja malih hidroelektrana na sjeveru Crne Gore je razvojna šansa za crnogorsko građevinarstvo, ocijenjeno je 12. juna 2013. godine na sjednici Odbora Udruženja građevinarstva, industrije građevinskih materijala i komunalne privrede Privredne komore Crne Gore.

Odbor je, prilikom rasprave na temu „Male elektrane – od ideje do realizacije”, razmotrio pravnu regulativu, tendersku proceduru i koncesije, realne mogućnosti efikasnije gradnje, proceduru dobijanja građevinske dozvole za male hidroelektrane, izdavanje urbanističko-tehničkih i uslova priključenja na energetski sistem Crne Gore i proceduru puštanja u rad malih elektrana. Bilo je riječi i o proceduri dobijanja povlašćenog statusa prodaje energije.

- Veliki građevinski potencijal postoji u ovoj oblasti. Dodijeljeno je 13 koncesija za značajan broj hidrocentrala i, grubo ću reći, predviđeno je da se investira više od 100 miliona eura, od čega od 30 pa do preko 50 odsto ide sektoru za građevinarstvo. Ovo je realna investicija u sjever Crne Gore, prilikom koje možemo da uposlimo naše resurse, ali i kapitalni projekat koji smatram većim od potencijalne gradnje bilo koje velike hidroelektrane – kazao je predsjednik Odbora Veselin Kovačević, Bemax.

Dodao je da je najveći problem, sa kojim se srijeću investitori u ove elektrane, njihovo priključenje na energetsku mrežu koja često ne može da preuzme svu proizvedenu struju iz malih elektrana, pa one rade smanjenim kapacitetom.

Sa ocjenom da je izgradnja malih elektrana razvojna šansa za građevinarstvo saglasio se i predstavnik Ministarstva ekonomije Ivan Bošković, koji je najavio novi tender za koncesije za korišćenje vodotokova najdalje početkom jula. Tender će trajati četiri mjeseca i obuhvatiće opštine Šavnik, Bijelo Polje, Plužine, Berane, Andrijevicu i Plav. On je predstavio koncesioni akt, krovni dokument i svojevrsno uputstvo za ulaganje u male hidroelektrane.
- Koncensiona naknada iznosi 6,5% od procijenjene proizvodnje u idejnom rješenju. Rok trajanja koncesije je maksimalnih 30 godina – kazao je Bošković.

Branka Petrović, Ministarstvo održivog razvoja i turizma, kazala je da je hidro potencijal najveći energetski resurs Crne Gore, s tim što se prilikom izgradnje hidroelektrana mora voditi računa o zaštiti životne sredine. Ona je ukazala na to da su opštine koje su donijele prostorno urbanističke planove u njih uključile kote na kojima su planirane male hidrocentrale, ali da mnogima izrada i usvajanje tih dokumenata tek predstoji.
- Zato je sada pravi trenutak, kada su u mnogim opštinama prostorni planovi u fazi nacrta ili prednacrta, da se interveniše da bi se u njih unijele kote na kojim bi iskorišćenje vodotokova za proizvodnju električne energije bilo optimalno – rekla je Petrović.

Na Odboru su se čule ocjene da je potrebno i izmijeniti prostorne planove da bi se kote za hidrocentrale premjestile i tako proizvodile veće količine struje.

Milica Abramović iz Ministarstva održivog razvoja i turizma govorila je o proceduri dobijanja građevinske dozvole za male hidroelektrane. Kazala je da je sektor za građevinarstvo u Ministarstvu do sada izdao devet građevinskih dozvola, dok je u proceduri još četiri. Kao glavni problem sa kojima se koncensionari srijeću prilikom pomenute procedure, Abramović je navela pribavljanje dokaza o pravu svojine.

Prema riječima Blagote Novosela, glavnog elektro-energetskog inspektora, osnovni princip koji se mora ispoštovati prilikom gradnje malih hidroelektrana je obezbijeđenje usaglašenosti 4E – energije, ekonomije, ekologije i efikasnosti.
- Ukoliko to ne možemo obezbijediti ne treba graditi ove elektrane – rekao je Novosel, naglasivši da je potrebno da prostorni planovi pored malih hidroelektrana obuhvate i infrastrukturu potrebnu da bi ti objekti bili u funkciji.

Ranko Vuković iz Elektrodistribucije ukazao je da procedurama nije definisano plaćanje proizvođaču za energiju proizvedenu tokom probnog rada male hidroelektrane.
- To je potrebno reguilisati, jer te količine energije mogu da budu značajne – rekao je Vuković.

Pero Vučković, Regulatorna agencija za energetiku, govorio je o proceduri dobijanja povlašćenog statusa pri prodaji energije.
- Kada bih imao sredstva najradije bi ih investirao u obnovljive, pogotovo hidro-obnovljive izvore energije. Razlozi zbog kojih bi to učinio su garantovana izlazna cijena, obezbijeđen plasman i što je to dugoročno sjajna investicija – kazao je Vučković.