You are here

Javno privatno partnerstvo u Crnoj Gori i jugoistočnoj Evropi

19/09/2012

Komisija za koncesije Vlade Crne Gore i Ekonomska komisija Ujedinjenih nacija za Evropu, u saradnji sa Privrednom komorom Crne Gore,  18. i 19.  septembra 2012. godine, organizovali su Medunarodnu konferenciju o promociji efikasnog javno-privatnog partnerstva u Crnoj Gori i jugoistocnoj Evropi.

U radu konferencije ucestvuju eminentni strani i domaci strucnjaci iz ove oblasti, predstavnici javnog i privrednog života, univerzitetski profesori, koji ce prezentirati znacaj javno-privatnog partnerstva u razlicitim oblastima. Bice obradene sljedece teme:  Upotreba JPP-a u ekonomskim integracijama, regionalnoj saradnji i razvoju u Crnoj Gori i jugoistocnoj Evropi, Medunarodno iskustvo za ukljucivanje u rad JPP-a, Problemi upravljanja, Politika i pravni okvir : Aktuelni crnogorski zakonodavni okvir - Kako Crna Gora stoji u poredenju sa najboljom medunarodnom praksom, Kako indentifikovati i pripremiti projekte JPP-a, Koji projekti su potrebni za ekonomsku transformaciju regiona jugoistocne Evrope,  Najbolje medunarodne prakse u odabranim sektorima, Procjena spremnosti JPP-a u regionu.
Izražavajuci zadovoljstvo što Privredna komora Crne Gore ucestvuje u realizaciji ovako znacajne teme Velimir Mijuškovic, predsjednik Komore je kazao da su brižljivo odabrane tematske oblasti o kojima ce se tokom dvodnevnog rada konferencije govoriti s ciljem da javnom i privatnom sektoru, kroz primjere najbolje prakse u Evropi, promoviše efikasno javno – privatno partnerstvo. Predsjednik Mijuškovic je izrazio ocekivanje da ce ovaj skup rezultirati konkretnim zakljuccima koji bi mogli biti smjernice daljeg unpredivanja ovog, još nedovoljno prisutnog, instituta u Crnoj Gori.
,,Moj stav je da je partnerski odnos javnog i privatnog sektora poželjan u Crnoj Gori, ali zahtijeva poboljšanje zakonskih okvira, medusobno povjerenje, kao i povjerenje javnosti”, rekao je Mijuškovic. Takode je podsjetio da, zbog dugog trajanja krize, koja je smanjila investicije u inovativne projekte u javnom i privatnom sektoru, Evropska unija, kroz jedan od strateških dokumenata - Evropa 2020, podstice kombinovanje javnog i privatnog investiranja, ukljucujuci javno – privatno partnerstvo. Predsjednik Komore je, potom, kazao da, kako crnogorska ekonomija u znacajnoj mjeri rast zasniva na prilivu stranih direktvih investicija, trebalo bi da ovaj model poslovanja bude prepoznat kao metod za privlacenje investitora. Strani investitori lakše se odlucuju za ulaganja ukoliko za partnere imaju stabilnu i prosperitetnu domicilnu kompaniju ili lokalnu upravu i državu.
Prije svega, kombinaciju javnog i privatnog kao izuzetno poželjnu vidim iz razloga što je javni sektor taj koji reguliše konkretnu oblast, a privreda u sebi ima više inovativnosti, što obezbjeduje dobar konacni rezultat“ smatra Mijuškovic.
,,Veoma je važno prepoznati znacajnu prednost javno-privatnog partnerstva kao poželjnog modela jer on, u poredenju sa tradicionalnim nacinom, obezbjeduje ekonomcnije gazdovanje i upravljanje objektima. Takode, sa aspekta privatnog kapitala, ovo je najbolji nacin povecanja efikasnosti, a onda i profita, buduci da su tradicionalni nacini finansiranja velikih projekata iscrpljeni. A privatni investitor upravo na toj efikasnosti, a ne samo na jednakim pavima ili finansiranju, gradi svoj profit”.
U Crnoj Gori trebamo pažljivo posmatrati dešavanja u EU, koju smo sebi postavili kao cilj i sa dovoljno senzibiliteta prepoznati da Unija  kroz javno-privatno partnerstvo pokušava promovisati ne iskljucivo ekonomske nego i šire društvene interese, ponajprije  povecanje energetske sigurnosti, traženja odgovora na klimatske promjene, zatim ponudu kvalitetnih zdravstvenih usluga te održivih i kvalitetnih saobracajnih usluga, a posebno velika ulaganja u istraživanje i razvoj. Osim projekata, Evropska komisija podstice i lokalna javno-privatna partnerstva kroz projekte koji se ticu razvoja mnogih sektora, kojima se podstice i zapošljavanje, a veoma su važni za urbani, lokalni i regionalni razvoj.
Kod nas broj realizovanih i zapocetih javno-privatnih nije na zadovoljavajucem nivou. Glavni grad Podgorica je tu najdalje pošao i iza sebe ima više projekata realizovanih kroz ovaj model, što sa stranim, što sa domacim, privatnim kapitalom. Rezultati do sad postignuti zaslužuju poštovanje, a rekao bih predstavljaju i potvrdu opravdanosti okretanja ka ovom modelu saradnje. Mišljenja sam da bi u buducnosti posebnu pažnju trebalo posvetiti potencijalima saradnje javnog i privatnog sektora na rješavanju, pored infrastrukturnih i društvenih problema, kao što su regionalni razvoj, zapošljavanje i zaštita životne sredine. Zavisno od stepena edukacije zainteresovanih strana i politicke volje, javno - privatno partnerstvo može biti jedan od kljucnih modela u buducim investicionim projektima koji bi pomogli izlazak Crne Gore iz krize i podstakli privredni rast, zakljucio je predsjednik Komore.
Vujica Lazovic, potpredsjednik Vlade Crne Gore, ocijenio je da je izuzetno bitno što se ova konferencija organizuje u Crnoj Gori jer je javno-privatno partnerstvo generator razvoja. Ovo stoga što u Crnoj Gori ulazimo u novu fazu tranzicije, jer smo završili sa klasicnim privatizacijama.  Skup se organizuje u pravo vrijeme i za nas mnogo znaci jer je ovo prilika za razmjenu iskustava i znanja cime cemo biti u prilici da sagledamo sve aspekte javno – privatnog partnerstva, istakao je Lazovic.
On je konstatovao da razvijene zemlje svijeta vec dugi niz godina ukljucuju privatni sektor u finansiranje,  upravljanje i gradnju razlicitih projekta. Javno-privatna partnerstva su važno sredstvo za unapredenje ekonomske konkurentnosti i usluga. Ipak, u vecini zemalja jugoistocne Evrope javno- privatno partnerstvo i dalje je u pocetnoj fazi, ocijenio je Vujica Lazovic. Interes za javno privatno partnerstvo proizilazi iz benefita koje javni sektor može imati od ekspertize privatnog sektora kako bi se povecala efikasnost, a dijelom i zbog ogranicenih budžetskih sredstava. Kljucni element za afirmaciju i razvoj javno-privatnog partnerstva je stvaranje podsticajnog regulatornog okvira. Nedostatak efikasnih insititucija u mnogim zemljama rezultirao je predugim procesom pregovaranja javnog i privatnog partnera, nedostatkom fleksibilnosti u podjeli rizika, te odugovlacenjem potpisivanja ugovora i poništavanjem mnogih projekata, sa svim negativnim posljedicama koje iz toga proizilaze. Stoga je institucionalna sigurnost od kljucne važnosti za uspjeh jer ce privatni investitor izbjeci situaciju u kojoj se od njih ocekuje da preuzmu projekte koji ukljucuju odredene rizike.
,,Crna Gora ima skromno iskustvo u realizaciji projekata kroz javno-privatno partnerstvo, ali smo prepoznali potencijal koji ovaj model saradnje pruža. Odlucili smo da uspostavimo odgovarajuci zakonodavni i institucionalni okvir i pripremili smo Nacrt Zakona o javno-privatnom partnerstvu. Uvjereni smo da ce to biti podsticaj za vece ukljucivanje privatnog sektora u infrastrukturne i druge projekte i da ce to zemlji donijeti korist na više nacina. Kako je, ipak, javno-privatno partnerstvo novi koncept u Crnoj Gori, razvoj u ovoj oblasti ce iziskivati znacajnu podršku i zato cijenimo posvecenost Komisije UN za ekonomsku saradnju ovom pitanju”, rekao je potpredsjednik Vlade.
,,U Crnoj Gori potencijale za saradnju javnog i privatnog sektora vidimo u turizmu, obrazovanju i zdravstvu, a kad su u pitanju konkretni projekti to su izgradnja putne i komunalne infrastrukture, novih energetskih kapaciteta i tretman otpadnih voda. Ohrabruje nas spremnost Evropske investicione banke, Evropske banke za obnovu i razvoj, kao i Svjetske banke da podrže projekte javno-privatnog partnerstva”, smatra Lazovic.
Izuzetno ozbiljno se bavimo projektima  javno – privatnog partnerstva u jugoistocnoj Evropi,  ocijenio je Geoffrey Hamilton, Ekonomska komisija Ujedinjenih nacija za Evropu, šef UNECE International PPP Centra izvršnosti. Mi imamo dugu, uspješnu praksu u ovoj znacajnoj oblasti i možemo monogo da pomognemo. S tim u vezi planirali smo da organizujemo regionalni centar za obuku kako bi afirmisali znacaj javno–privatnog partnerstva. Hamilton je potsjetio na njihove aktivnosti u ovoj djelatnosti u jugoistocnoj Evropi, koje nijesu bile uspješne, iz razloga jer nijedan od 40 projekata javno – privatnog partnerstva nije došao iz jugoistocne Evrope. Aktuelni projekti koji se realizuju putem ovog instrumenta u svijetu danas se najcešce odnose na zdravstvo, energetiku i obrazovanje. Cilj nam je da u ovom dijelu Evrope i svakako u Crnoj Gori podstaknemo ovu vrstu partnerstva. Zato je neophodno na konferenciji formirati radnu grupu koja ce se baviti organizovanjem pomenutog regionalnog centra, rekao je Hamilton.
Slobodan Perovic´, predsjednik Komisije za koncesije Vlade Crne Gore, smatra izuzetno važnim što ce tokom dvodnevne konferencije njeni ucesnici biti u prilici da cuju komentare najboljih svjetskih strucnjaka iz ove oblasti. Sa najvecim poznavaocima javno – privatnog partnerstva može da se razgovara, dobiju odgovori, što je najveca privilegija konferencije, ocijenio je on.
U Crnoj Gori javno – privatno partnerstvo relativno novi oblik realizovanja važnih projeka, rekao je Milorad Katnic, ministar finansija u Vladi Crne Gore. Ministar je govorio o nastanku ovog projekta u razvijenim kapitalistickim ekonomijama kao nacinu da se sretnu interes privatnog i javnog sektora. Ovaj projekat se obicno realizuje u oblastima gdje je država prepoznata kao nosilac usluga, a pod tim se najcešce podrazumijeva putna, željeznicka i komunalna infrastruktura. Država prepoznaje sektore i projekte gdje privatni sektor efikasnije može pružiti uslugu i investirati. Da bi se obezbijedili uslovi za razvoj privatno –javnog partnerstva treba da imamo ozbiljnu institucionalnu infrastrukturu i zakonsku regulativu. Takode je potrebno prepoznati kredibilne investiture koji mogu realizovati projekte. Ministar je naglasio da Evropska investiciona banka i Evropska banka za razvoj sve više prepoznaju znacaj ovog instrumenta u realizaciji znacajnih projekata. Ove institucije pokazuju interes da finansiraju neke projekte u Crnoj Gori kakav je žičara od Cetinja preko Lovćena do Kotora, odnosno da osmisle model privatno javnog partnerstva.
Andrija Lompar, ministar saobraćaja i pomorstva, je podsjetio na ključne infrastrukturne objekte u saobraćaju i govorio o praksi javno – privatnog partnerstva. U strategiji razvoja saobraćaja je dvadeset prioritetnih projekata koji treba da se realizuju do 2015. godine. On je istakao da se sredinom 2013. godine očekuje završetak rehabilitacije pruge Beograd – Bar, a rekonstruisana pruga Podgorica Nikšic treba dabude puštena u saobracaj 1. oktobra. Ministar Lompar je izrazio ocekivanja da ce neki od planiranih projekata u Luci Bar, biti realizovani putem privatno javnog partnerstva. U oblasti putne infrastrukture na prvom mjestu je izgradnja auto - puta Podgorica Mateševo koji se nece raditi kroz privatno javno partnerstvo vec klasicnim nacinom.  Izvjesna je realizacija ovog projekta, dogovaramo dinamiku i standard, a posao ce biti odraden sa Evropskom investicionom bankom, rekao je ministar.
Iskusta opštine Herceg Novi u privatno javnom partnerstvu predstavio je predsjednik Dejan Mandic. Medu znacajnijim objektima koji su uradeni u ovoj opštini on je pomenuo put do granice sa Bosnom i Hercegovinom, izgradnju Sportskog centra, u saradanji sa Energoprojektom, a planirana je gradnja autobuske stanice, savremenog hotela, tržnog centra. O projektima privatno – javnog partnerstva Mandic je kazao da su u ovom vremenu prakticno jedina efikasna mogucnost.
Ucesnici konferencije su poslijepodne, kroz interaktivne razgovore i prezentaciju planiranih tema, sveobuhvatno analizirali brojne aspekte ove izuzetno znacajne oblasti. Konferencija nastavlja rad sjutra.