You are here

O ograničenju upotrebe duvanskih proizvoda

25/12/2019

U Privrednoj komori Crne Gore, 25. decembra 2019. godine, organizovan je radni sastanak turistickih poslenika, predstavnika Ministarstva zdravlja i Uprave za inspekcijske poslove, u vezi sa implementacijom Zakona o ograničenju upotrebe duvanskih proizvoda.   

Učestvovali su: potpredsjednica Privredne komore Ljiljana Filipović, sekretarka Odbora udruženja turizma i ugostiteljstva Sanja Marković, generalna direktorica Direktorata za međunarodnu saradnju i harmonizaciju propisa Ministarstva zdravlja Slađana Pavlović, glavna turistička inspektorka Svetlana Šljivančanin i predstavnici turističko-ugostiteljske djelatnosti.

Sastanak je organizovan u skladu sa zaključkom sa III sjednice Odbora udruženja turizma i ugostiteljstva, održane 6. decembra 2019, sa ciljem da se otklone neujednačenosti pri primjeni navedenog zakona i pruži bliže tumačenje pojma „otvoreni prostor“ (bašte, terase,...),  gdje je moguće dozvoliti upotrebu duvanskih proizvoda.

Privrednici su istakli da je Zakon veoma rigidan i da prouzrokuje veoma negativne efekte po privredu, te da neće recipročno imati pozitivni efekat na zdravlje ljudi. Oni su istakli da ugostiteljski objekti, od početka primjene Zakona u avgustu ove godine, bilježe pad prometa od 30 do 50 odsto, što će se odraziti na  državni budžet zbog manjeg priliva poreza na dodatu vrijednost. Izrazili su bojazan da će rigidna primjena zakona dovesti do otpuštanja radnika u ugostiteljskim objektima. Privrednici naglašavaju da u potpunosti poštuju zakon, ali apeluju na Ministarstvo zdravlja da pruži fleksibilnije tumačenje člana 16 kojim se definiše zatvorni prostor, odnosno prostor koji se smatra otvoren (baste, terase) I u kojima je dozvoljena upotreba duvanskih proizvoda.

Naime u članu 16. Zakona se navodi: “Zatvoreni prostor je prostor napravljen od bilo kakvog materijala koji ima krov ili tavanicu koja je nepokretna ili pokretna, vrata, prozore i prolaze koji su u potpunosti zatvoreni stalno ili povremeno ili prostor kod koga se manje od polovine površine spoljnih zidova tog prostora sastoji od otvora u koje se ne računaju otvori za prozore i vrata (hodnici, liftovi, stepenice, holovi, vozila, zajedničke prostorije, kafeterije, toaleti, saloni, trpezarije i pomoćni objekti - skladišta ili barake, kao i drugi spojeni ili povezani prostori)”.

Fleksibilnijim tumačenjem bi se dozvolilo pušenje u natkrivenim i povremeno zatvorenim terasama, baštama ugostiteljskih objekata, što je, navode, praksa i u pojedinim evropskim državama. Privrednici zaključuju da Zakon neće smanjiti upotrebu duvanskih proizvoda, te da bi mnogo bolje efekte za postizanje odvikavanja od korišćenja duvanskih proizvoda imala kontinuirana edukativna aktivnost usmjerena prije svega na mlade ljude i obrazovne institucije. 

Predstavnica Ministarstva smatra da se Zakon mora doslovno poštovati, čak I za baste I terase, te da jedina razmišljanja u pravcu njegove izmjene idu da se učini još rigoroznijim. Ministarstvo je napravilo analizu efekata i predvidjelo da će u prvim mjesecima primjene Zakona doći do pada prometa u ugostiteljskim objektima, ali smatraju da će dugoročni efekti ipak biti pozitivni, ako se uzme u obzir da će osoblje manje izostajati sa posla zbog bolesti, manje će se ulagati u održavanje opreme i slično. U osvrtu na stav da bi edukacija više doprinijela smanjenju upotrebe duvanskih proizvoda nego primjena ovog zakona, predstavnica Ministarstva je kazala da je ovo samo jedna od predviđenih mjera među kojima će biti i popularisanje programa zdravih stilova života.

Turistička inspekcija će i dalje dosljedno kontrolisati primjenu Zakona, a dežurstva su najavljena i tokom predstojećih praznika. Nakon prvih mjeseci tokom kojih je ukazivala privrednicima na nepravilnosti, uslijedilo je kažnjavanje fizičkih i pravnih lica gdje se ne poštuje Zakon. Ova inspekcija je u 2019. godini napisala 607 prekršajnih naloga u vrijednosti 160.700 eura koje su se odnosile na nepoštovanje Zakona o taksama na duvanske proizvode, a od 14. avgusta i početka primjene ovog propisa, 223 kazne na ukupno 59.520 eura.

Zaključci sa sastanka:

  • Privrednici smatraju da bi zbog izraženog pada prometa od prosječno 30% za pola godine primjene zakona, kao I negativnih finansijskih efekata po privredu I Budžet CG, trebalo sagledati mogućnost za fleksibilnije tumačenja prostora I izgleda bašti I terasa na kojima će biti dozvoljena upotreba duvanskih proizvoda. Ukazano je da su odgovorni privrednici pripremajući se za implementaciju ovog zakona, uložili značajna sredstva na opremanje bašti i terasa (klizna stakla, spoljne grijalice, troškovi struje, plina za zagrijevanje otvorenog prostora…), a koje bi zbog eventualnog rigidnog tumačenja Ministarstva zdravlja bila propala investicija;
  • Ministarstvo zdravlja će u pisanoj formi dostaviti Privrednoj komori tumačenje člana 16 zakona, u kome će detaljno obrazložiti koje kriterijume moraju da ispune terase ili bašte da bi se dozvolila upotreba duvanskih proizvoda. Privrednici su izrazili nadu da će tumačenje biti fleksibilno;
  • Privredna komora će napraviti analizu uporednih iskustva zemalja EU I regiona koji su imlementirali direktive iz ove oblasti. Privrednici su saglasni da se u susret pristupanju EU moraju implementirati direktive evropskog zakonodavstva, ali podvlače da nam uzor u tome trebaju biti zemlje EU koje su u skladu sa stepenom privrednog razvoja različito  definisale ovu oblast;
  • Privrednici smatraju da nisu sagledani svi mogući negativni finansijski efekti po privredu I budžet CG koji će nastati implementacijom ovog zakonskog propisa. Te navode potkrijepili su finansijskim pokazateljima na prosječno smanjenje prometa od 30%  za period septembar – decembar 2019, a koji će u istom iznosu umanjiti prilive budžeta po osnovu PDV-a, poreza I doprinosa na zarade jer su zbog smanjenog obima poslovanja primorani da otpuštaju zaposlene;
  • Navedeno je da namjenski prihodi naplaćeni u prethodnom periodu koji se odnose na upotrebu duvanskih proizvoda u ugostiteljskim objektima, u skladu sa Zakonom o taksama na upotrebu duvanskih proizvoda i elektroakustičnih i akustičnih uređaja u ugostiteljskim objektima ("Službeni list CG", broj 37/17), kao I kazne za nepoštovanje ovog propisa, predstavljaju značajna sredstva kojih više nema, a koja su se mogla upotrijebiti za edukaciju duvanskih ovisnika i prevenciju I edukaciju mladih o štetnosti upotrebe duvanskih proizvoda. Ističu da namjenska sredstva uložena u edukaciju I prevenciju imaju pozitivniji efekat na javno zdravlje, nego rigidna primjena ovog zakonskog propisa.