You are here

Pandemija otežava poslovanje građevinara

04/12/2020

Na sjednici Odbora udruženja građevinarstva i industrije građevinskih materijala Privredne komore Crne Gore, održanoj online 4. decembra 2020, razmatrani su Program rada za narednu godinu, uticaj pandemije Covid-19 na poslovanje preduzeća iz ove djelatnosti, Izmjene i dopune Zakona o prostornom planiranju i izgradnji objekata i Informacija o sektoru građevinarstva za 2020. godinu.

Sjednicu je vodio Mile Gujić, predsjednik Odbora, a u radu je, pored članova, učestvovao sekretar Balša Rakčević.

U Programu rada su data najvažnija pitanja i zadaci kojima će se Udruženje baviti u narednoj godini i dopunjavaće se aktuelnim temama u ovoj oblasti.

Odbor će između ostalog pratiti implementaciju Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata, razmotriti novu metodologiju izdavanja licenci za pravna lica u oblasti građevine, postupak legalizacije, kapitalne investicije, projekte EU, mogućnosti unapređenja industrije građevinskog materijala i drugo.

Miroljub Vojinović, Čelebić d.o.o. smatra da je Program rada kvalitetan, te da se posebno treba fokusirati na edukacije građevinara kako bi mogli da u većoj mjeri koriste digitalne servise.

Na sjednici je saopšteno da su se negativni efekti pandemije na poslovanje privrednih subjekata u građevinarstvu ogledali u nedostatku radne snage i otežanom snabdijevanju građevinskim materijalom i opremom. Smanjen je broj zaposlenih koji izvode radove što je za posljedicu imalo prolongiranje rokova. Šansu za oporavak u ovoj godini, kao i za dalji razvoj u narednim, predstavljaju započeti kapitalni projekti. Posebno ohrabruju najave da će se nastaviti sa realizacijom novih velikih infrastrukturnih projekata u oblasti energetike, putne i komunalne infrastrukture. Od značaja za sektor je i što je pokrenuta realizacija IV faze „Projekta rješavanja stambenih potreba građana po povoljnim uslovima – 1000 plus“.

Miroljub Vojinović je prokomentarisao da je poslovno okruženje pretpjelo značajne posljedice zbog pandemije COvid-19 što će se odraziti i na građevinski sektor, pa i na kompaniju Čelebić. Prema njegovim riječima, primjetna je usporenost u komunikaciji sa državnom administracijom zbog čega smatra da Privredna komora treba da inicira razgovore kako bi se situacija u ovom segmentu unaprijedila. Zatvaranje granica, prema njegovim riječima, se negativno odrazilo na kadrovsku strukturu u građevinskim kompanijama koje koriste usluge radnika iz okruženja. Takođe je polemisao sa odlukom o skraćenju radnog vremena i ograničavanju kretanja, jer to, kako kaže, doprinosi padu produktivnosti, većim gužvama u saobraćaju i prodavnicama.

Predsjednik Odbora Mile Gujić saglasan je sa ocjenama iz kompanije Čelebić i dodao da rad od kuće i odsustvo zbog bolesti zaposlenih prave “ogroman pritisak” na poslovanje.

-Moramo izvući pouke iz ove situacije i da preko Komore ubrzamo komunikaciju i procedure državne administracije prema građevinskim kompanijama – rekao je Gujić.

Govoreći o situaciji na tržištu, Gujić je kazao da postoji interesovanje za kupovinu stanova, ali u manjem obimu nego prošle godine. Ističe značaj projekta 1000+ za održavanje građevinskog sektora do dolaska boljih vremena.

Sekretar Balša Rakčević ocjenjuje da će usvojene izmjene i dopune Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata, u kojem su predstavnici privrede imali aktivno učešće ubrzati procese koje su privrednici identifikovani kao biznis barijere u ranijem periodu. Značajno su skraćeni rokovi izmjena važećih planskih dokumenata do donošenja Plana generalne regulacije. Izmjenama ovog zakona opštinama se daje mogućnost umanjenja plaćanja naknade za opremanje građevinskog zemljišta (komunalija) do 100%, na određenu vrstu investicija – objekata. Do donošenja Plana generalne regulacije Crne Gore, koji bi trebao sveobuhvatnije da uredi pitanje komunalnog opremanja za cijelu državu, ovo rješenje će predstavljati značajan podsticaj za investiranje. Privrednici su oslobođeni i plaćanja naknade za opremanje građevinskog zemljišta kada je u pitanju građenje objekata za proizvodnju, preradu i skladištenje, kao i za hotele sa najmanje četiri zvjezdice. Takođe proširen je i broj lokalnih objekata od opšteg interesa za koje izvršni organ Opštine može da utvrdi lokaciju za građenje i izda urbanističko tehničke uslove, sto značajno skraćuje procedure. Veoma je važno istaći da je data mogućnost članom 218a, da na zahtjev privrede, Vlada izda urbanističko tehničke uslove za izgradnju objekata proizvodnje i/ili prerade koji zapošljavaju 50 radnika i više, hotela, turističkog naselja odnosno turističkog rizorta kapaciteta od 150 ležajeva i više, energetike i dr. Važno je istaći da je produžen rok za legalizaciju bespravnih objekata sa olakšanom procedurom. Kod obavljanja djelatnosti novitet je  vraćanje nekih nadležnosti Inženjerskoj komori, kao na primjer obaveznog članstva i  potrebe polaganja stručnog ispita. Takođe, Inženjerska komora uvodi  program obavezne obuke odnosno stručnog usavršavanja ovlašćenih inženjera i revizora. Novim rješenjem je predviđeno, da u zavisnosti od gabarita objekta, može biti smanjen broj obaveznih struka za obavljanje djelatnosti revizije tehničke dokumentacije i stručnog nadzora u kompanijama, a sve u cilju da se veći broj privrednih subjekata uključi u ove poslove, ali ne na uštrp kvaliteta.

U Informaciji o poslovanju u sektoru, koju je predstavio takođe sekretar Rakčević, navodi se da je vrijednost izvršenih građevinskih radova u prvih devet mjeseci 2020. godine iznosila je 544,7 miliona eura i manja je za 7,9% u odnosu na uporedni period prethodne godine.

U prvoj polovini 2020. u Crnoj Gori je izdato 120 građevinskih dozvola a predviđeno je građenje 973 stana površine od 55.865 m². Uvezeno je građevinskog materijala za 69,5 miliona eura, 23,88% manje u odnosu na uporedni period, izvezeno u vrijednosti od 5,34 miliona eura, što za 7,8% više.

Preporuke Odbora:

  • Razmotriti mogućnost uvođenja programa podrške koji će doprinijeti supstituciji uvoza građevinskog materijala revitalizacijom postojećih objekata i opreme i nabavkom nove, čime bi se omogućila valorizacija raspoloživih resursa (drvna masa, mineralni resursi);
  • Raditi na afirmaciji Zakona o privatno-javnom partnerstvu, kako bi na taj način animirali domaće i inostrane kompanije, da učestvuju u finansiranju i izgradnji kapitalnih državnih projekata;
  • Potrebno je ubrzati procese vezane za izgradnju saobraćajne infrastrukture, imajući u vidu da su od strane EU, kroz Berlinski proces, već utvrđeni i podržani glavni saobraćajni koridori koji će povezati region;
  • Treba raditi na afirmisanju i promociji deficitarnih zanimanja u sektoru građevinarstva, u cilju smanjenja nezaposlenosti, kao i zavisnosti od radne snage iz inostranstva.