You are here

Poslovanje sektora špedicije u 2018.

20/12/2018

Odbor udruženja špeditera razmotrio je na sjednici 20. decembra 2018. godine informacije o poslovanju u ovom sektoru i ulozi Zavoda za zapošljavanje na tržištu rada, te usvojio Program rada za 2019.

Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Radovan Radulović, a u radu su, pored članova, učestvovali potpredsjednica Privredne komore Ljiljana Filipović i predstavnice Zavoda za zapošljavanje Crne Gore Sonja Ivanović i Dragica Rustemagić.

U Informaciji o poslovanju u sektoru špedicije, koju je predstavio savjetnik u Sektoru udruženja Filip Vujović, navodi se da se u Crnoj Gori poslovima zastupanja pred carinskim organom bavi 143 privredna društva. Primarna djelatnost skoro trećine njih (26,9%) je veletrgovina, proizvodnja, prevoz, distibucija, a poslove zastupanja obavljaju uglavnom za sopstvene potrebe. Sa druge strane, u Crnoj Gori je 106 privrednih subjekta kojima je primarna djelatnost pružanje logističkih usluga i zastupanje pred carinskim organom, dok licencu za ove poslove posjeduje 229 fizičkih lica. Proteklih godina došlo je do ekspanzije poslova i širenja asortimana usluga, ali je i pod uticajem jake konkurencije i pada cijena ugašeno nekoliko preduzeća.

Finansijski iskazi privrednih subjekata koji se bave logistikom i špedicijom za 2017. pokazuju da je većina kompanija ostvarila rast obima poslovanja u odnosu na prethodnu godinu. Prihod do 250.000 eura ostvarilo je 71,4%, dok je 13,1% ostvarilo više od 1.000.000 eura prihoda.

U cilju neposrednih kontakata i širenja baze privrednih subjekata, Stručna služba Privredne komore je od maja do novembra posjetila više od 1.300 privrednih subjekata u svim crnogorskim opštinama. Realizovano je istraživanje o tekućem poslovanju, barijerama i potencijalnim mogućnostima za njihovo rješavanje. U dobijenim odgovorima sadržani su i podaci o poslovanju 70 privrednih društava iz oblasti logistike i špedicije koja imaju najveće tržišno učešće.

Prema prikupljenim podacima, ograničenja u realizaciji spoljnotrgovinskih poslova su najizrazitija tokom ljetnje turističke sezone. Povećan uvoz proizvoda u ovom periodu stvara gužve na graničnim prelazima što dovodi do dodatnog opterećenja graničnih ispostava, kao i terminala u unutrašnjosti. Kao ograničavajući faktor ističe se i relativno dotrajala saobraćajna infrastruktura. Ograničenost infrastrukturnih kapaciteta, nedostatak brzih saobraćajnica i spora željeznica, čine da cijene transporta od barske luke ka unutrašnjosti budu nekonkurentne, čime i sama luka gubi korak sa konkurencijom iz regiona.

U cilju potpune valorizacije Slobodne zone Luke Bar, omogućavanja efikasnog poslovanja, značajnih ušteda i novih investicija, potrebno je sinergijsko djelovanje svih privrednih subjekata i državnih organa koji posluju na tom prostoru. Pored podsticajnih mjera države, opštine i lučkih operatera, privrednici ukazuju na potrebu unapređivanja efikasnosti u radu pružalaca usluga, kao i carinskog i inspekcijskih organa, a sve u cilju zadržavanja postojećih i privlačenja novih korisnika, posebno u proizvodnim djelatnostima, navodi se u informaciji.

Privredni subjekti u ovom sektoru ukazuju i na barijere u poslovanju kao što su nelojalna konkurencija, česte i skupe analize robe, visoki doprinosi na zarade, porez na nepokretnosti (čija se visina razlikuje od opštine do opštine), visoke takse i naknade na lokalnom nivou, nedostatak stručne radne snage, koja obavlja poslove zastupanja pred carinskim organom.

Predstavnici logistike i špedicije su ukazali da je potrebno organizovati više stručnih seminara, te intezivirati saradnju sa srodnim organizacijama iz okruženja u cilju preuzimanja dobre prakse i povezivanja potencijalnih partnera. Pored toga, naglašena je potreba informisanja o novim propisima i pružanje objašnjenja za njihovu implementaciju, pružanja pomoći prilikom uvođenja sistema kvaliteta, te informisanja u vezi sa finansiranjem i kreditiranjem proizvodnje u saradnji sa poslovnim bankama.

Na osnovu sagledavanja poslovanja privrednih društava iz oblasti logistike i špedicije može se konstatovati da: postoji adekvatan zakonski okvir za obavljanje špediterskih poslova; ostvaren je napredak u implementaciji zakonodavstva i saradnji sa nadležnim organima; dominiraju mala privredna društva (sa manje od pet zaposlenih); ostvaren je rast neto zarada u sektoru; evidentiran je rast poslovne aktivnosti tokom posljednje tri godine; nelojalna konkurencija, česte i skupe analize robe, visoki doprinosi na zarade, porez na nepokretnosti, visoke takse i naknade na lokalnom nivou, nedostatak stručne radne snage, koja obavlja poslove zastupanja pred carinskim organomopterećuju poslovnu aktivnost.

Ukazano je na potrebu daljeg unapređenja saradnje sa carinskim i inspekcijskim organima; poboljšanja uslova poslovanja i saradnje sa Lukom Bar i Port of Adria; unapređenja prakse u realizaciji špediterskih poslova; jačanja kadrovskih potencijala koji imaju neposredan uticaj na odvijanje spoljnotrgovinskih poslova.

U cilju unapređenja poslovanja, Komora će u narednom periodu nastaviti sa realizacijom aktivnosti od interesa za sve oblasti poslovanja (edukacije, sajmovi, poslovni forumi, učešće u zakonodavnoj reformi i jačanju konkurentnosti), kao i posebnih oblasti (unapređenje poslovanja i saradnje špeditera sa Upravom carina, inspekcijskim organima, bankama i drugim institucijama), navodi se u informaciji.

Poptredsjednica Komore Ljiljana Filipović je pozvala špeditere da, osim pomenutih u informaciji, navedu dodatna ograničenja sa kojima se srijeću u poslovanju kako bi njihovo otklanjanje bilo predmet budućih sastanaka sa nadležnim organima.

- Trudimo se da budemo uporni i argumentovani u zahtjevima, te konsultujući uporednu praksu djelujemo na unapređenje ambijenta za poslovanje naših članica – kazala je Filipović, navodeći da sva ograničenja mogu biti tema i dana otvorenih vrata sa Upravom carina.

Program rada

Program rada obuhvata teme i zadatke kojima će se Udruženje špeditera baviti tokom 2019. godine. U zavisnosti od potreba, odnosno interesa privrednih društava, Program će po potrebi biti dopunjavan.

U 2019. godini aktivnosti Udruženja špeditera odnosiće se na praćenje poslovanja i pružanje pomoći u rješavanju aktuelne problematike, kao i stvаrаnje uslovа zа povećаnje obimа i kvаlitetа usluga logističara i špediterа.

Biće održane najmanje četiri sjednice Odbora udruženja špeditera. Udruženje će imati aktivnosti na unapređenju ambijenta za poslovanje kroz praćenje i analiza trendova u sektoru logistike i špedicije, kao i privrednih kretanja u zemlji i inostranstvu, aktivan odnos u kreiranju i primjeni zakonske regulative, saradnju sa državnim organima, Edukativne aktivnosti, Informisanje i tekuće poslove.

Poslovi i zadaci navedeni u Programu rada realizovaće se uz saradnju i zajedničku aktivnost privrednih društava, članova Odbora, organa i stručnih tijela Komore, lučkih operatera, Ministarstva finansija, Ministarstva ekonomiije, Uprave carina, Uprave za inspekcijske poslove, Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove i drugih institucija.

Članovi Odbora smatraju da posebnu pažnju tokom 2019. treba posvetiti značaju Luke Bar za poslovanje špeditera.

Dalibor Pelević, MSC Montenegro, ocjenjuje da bi fokus špeditera trebalo da bude zajedničko privlačenje poslova u barsku luku, kako bi se njeni potencijali bolje koristili.

- Preko Luke Bar bi moglo mnogo više da se radi. Uzmimo samo da Srbija svega 25 odsto kontejnerske robe plasira preko Bara. Zato treba da razmislimo kako bismo mogli da dovedemo novu robu u Bar. Da vidimo šta to nude luke Rijeka i Pirej, te bolje postavimo stvari, promovišemo naš lučki pravac na nabitnijim tržištima i privučemo robu koja odlazi konkurentima – naveo je Pelević, navodeći da je jedan od načina za to otvaranje terminala za kontejnere.

On smatra da bi bilo dobro da se ovim pitanjima bavi poseban pododbor u okviru Komore.

Predsjednik Radovan Radulović smatra da su osnovni problemi barske luke vezani za infrastrukturu kako na njenom području, tako i u zaleđu.

- Izgradnjom autoputa će se dijelom riješiti problem infrastrukture i moći ćemo da kontejnere brže prebacujemo do odredišta. Što bolje radi Luka Bar, svim špediterima će biti bolje – rekao je on.

Milovan Bulatović iz Neregelije je ocijenio da je barska luka već 30 godina neiskorišćeni potencijal.

- Jasno je da se Luka Bar ne može razraditi pojedinačnim inicijativama, već da je potreban strateški pristup. Neophodno je da država ponudi refakcije i preferencijalne cijene, unaprijedi efikasnost željeznice bez koje luka ne može da funkcioniše – smatra Bulatović.

Prema njegovim riječima, potrebno je i da se dodatno definišu uslovi poslovanja stranih referentnih agentura za brodski prevoz.

Branislav Zenović, Zenšped, mišljenja je da špediteri, kao veoma značajna karika u sistemu spoljne trgovine, samo složno, preko Komore, mogu da utiču na poboljšanje ambijenta. Prema njegovim riječima, potrebno je organizovati seminare na kojima će predstavnici Uprave carina davati konkretne odgovore na pitanja koja postavljaju špediteri. On je predložio i da Komora obnovi članstvo crnogorskih špeditera u međunarodnom savezu špediterskih udruženja FIATA.

Predsjednik Radulović je zaključio da Odbor ne smije da djeluje previše disperzivno, već se mora fokusirati ka otklanjanju problema na koje može da utiče.

- Sada mnogo više utičemo na promjenu ambijenta nego prije pet godina, ali je to proces koji se sporo odvija – rekao je Radulović.

Aktivnosti ZZZCG

Ulogu Zavoda za zapošljavanje na tržištu rada predstavile su Sonja Ivanović i Dragica Rustemagić. Posebno su potencirale značajnu ulogu Zavoda u posredovanju pri zapošljavanju, odnosno u obezbjeđivanju kadrova kroz procese regrutacije i selekcije. Zavod je zadužen i za oglašavanje slobodnih radnih mjesta, subvencioniranje poslodavaca za zapošljavanje mladih, starijih i lica sa invaliditetom, podsticanje razvoja preduzetništva i pravne savjete, consulting usluge i anketiranje poslodavaca.

One su pozvale privrednike da istaknu svoje potrebe za kadrovima, kako bi Zavod, na osnovu njih, kreirao programe obuka i aktivne mjere zapošljavanja.

Posebno su uputili špeditere ka benefitima Programa stručnog osposobljavanja, preko kog mogu dobiti osobe sa Biroa koje obučavaju tokom šest ili devet mjeseci (u zavisnosti od stručne spreme), dok njihove zarade podmiruje Zavod. Takođe su pozvale špeditere da se uključe u zapošljavanje osoba sa invaliditetom, što je program sa subvencijama države.

Privrednici su se raspitivali da li Zavod šalje nezaposlene na edukacije koje organizuje Privredna komora a odnose se na sticanje licence za zastupanje pred carinskim organom. Time bi se, smatraju oni, dobio osposobljen kadar u skladu sa njihovim potrebama. Naveli su da je potrebno da se bolje upoznaju sa kandidatima prije nego ih angažuju, na što su predstavnice Zavoda odgovorile da njihovi programi upravo to omogućavaju.