You are here

Pozitivni trendovi na tržištu kapitala

17/12/2018

Odbor udruženja banaka, drugih finansijskih organizacija i osiguranja Privredne komore Crne Gore, na sjednici 17. decembra 2018. godine, razmotrio je informacije o makroekonomskim kretanjima, te stanju na tržištima kapitala i osiguranja koje se odnose na treći kvartal ove godine.

Prezentovana je informacija o aktivnostima Investiciono razvojnog fonda za 2019. i predstavljena uloga Zavoda za zapošljavanje na tržištu rada.

Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Mladen Rabrenović, a u radu je, pored članova, učestvovao predstavnik Zavoda za zapošljavanje Aleksandar Rakočević.

Makroekonomska kretanja

Informaciju o makroekonomskim kretanjima u trećem kvartalu 2018. godine, objavljenu u Biltenu Centralne banke Crne Gore, prezentovao je Bratislav Vukčević, savjetnik viceguvernera za finansijsku stabilnost i platni promet za pitanja statistike.

Kako se sumira u ovoj publikaciji, inflacija se kreće u skladu sa projektovanim nivoom. Registrovan je rast aktivnosti u turizmu, industrijskoj proizvodnji i gradjevinarstvu, a pad u šumarstvu. U porastu je broj zaposlenih. U septembru je na mjesečnom nivou došlo do pada depozita i kredita, ali je na godišnjem nivou i dalje prisutan izuzetno visok rast i depozita i kredita (preko 10%). Bankarski sistem je visokolikvidan.

Godišnja inflacija je u septembru iznosila 1,9 odsto. Industrijska proizvodnja je u prvih devet mjeseci 2018. godine, u odnosu na isti period 2017. godine zabilježila rast od 24,4%. Rast proizvodnje je zabilježen u prerađivačkoj industriji (5,3%) i snabdijevanju električnom energijom, gasom i parom (84,8%), a pad u vađenju ruda i kamena (18,6%).

U vazdušnom saobraćaju je broj prevezenih putnika, za prvih devet mjeseci 2018. godine u odnosu na isti period prethodne, povećan 12,6%, a prevoz robe za 5,9%. U šumarstvu je u prvih devet mjeseci 2018. godine, proizvedeno ukupno 212.078 m3 šumskih sortimenata, što je za 13,6% manje nego u istom periodu 2017. godine. Prema preliminarnim podacima MONSTAT-a, građevinarstvo je u prvih devet mjeseci 2018. godine zabilježilo rast vrijednosti građevinskih radova od 31,5%. Broj dolazaka turista, u kolektivnom smještaju, u prvih devet mjeseci 2018. godine iznosio je 926.741 što je za 12,4% više u odnosu na isti period prethodne godine. Ukupno je ostvareno 3,8 miliona noćenja, što je za 7,5% više nego u istom periodu 2017. godine. U septembru 2018. godine, prema evidenciji MONSTAT-a, bilo je zaposleno 195.784 lica, što je za 0,4% više u odnosu na prethodni mjesec, a za 6% više u odnosu na septembar 2017. godine.

Bilansna suma banaka na kraju septembra 2018. godine iznosila je 4.412 miliona eura i manja je nego na kraju prethodnog mjeseca za 1,8%, dok u odnosu na septembar 2017. godine bilježi rast od 7,7%. Ukupan kapital banaka na kraju septembra 2018. godine iznosio je 517,7 miliona eura i bilježi pad od 0,1% na mjesečnom nivou, dok na godišnjem nivou bilježi pad od 1%. Ukupno odobreni krediti banaka na kraju septembra 2018. godine iznosili su 2.989,6 miliona eura i bilježe pad na mjesečnom nivou od 2,1% i rast od 10,7% na godišnjem nivou. Koeficijent krediti/depoziti iznosio je 0,86 na kraju septembra 2018. godine, i ostao je na istom nivou kao u istom mjesecu 2017. godine. Depoziti u bankama u septembru 2018. godine iznosili su 3.459,3 miliona eura, i u odnosu na prethodni mjesec manji su za 2,1%, dok u odnosu na septembar 2017. godine bilježe rast od 10,3%. Likvidna aktiva banaka u septembru 2018. godine iznosila je 1.038 miliona eura i bila je za 97,4 miliona eura ili 8,6% manja nego u prethodnom mjesecu, dok je u odnosu na septembar 2017. godine bila manja za 18,7 miliona eura ili 1,8%. Prosječna ponderisana nominalna kamatna stopa banaka na ukupno odobrene kredite u septembru 2018. godine iznosila je 5,80%, dok je prosječna ponderisana efektivna kamatna stopa iznosila 6,40%.

Tržište kapitala

Statistički izvještaj Komisije za tržište kapitala za prva tri kvartala 2018. godine bilježi pozitivne trendove na tržištu kapitala u pogledu ukupno ostvarenog prometa, vrijednosti berzanskih indeksa, vrijednosti tržišne kapitalizacije i emisija novog kapitala dok je zabilježen pad broja transakcija, naveo je Aleksandar Đuričković iz ove komisije.

Ukupan promet ostvaren na Montenegroberzi u prvih devet mjeseci 2018. godine iznosi 139 miliona eura, što je rast od 131% u odnosu na uporedni period 2017. godine. Berzanski indeks MNSE10 bilježi procentualni rast od 2,79%, dok MONEX bilježi procentualan rast od 2,75%. Na berzanskom tržištu (A i B lista) je došlo do povećanja prometa od 40%. Tržišna kapitalizacija je na kraju septembra 2018. godine iznosila 2,98 milijardi eura, što je povećanje od 4,31% u odnosu na početak godine. Primjetan je trend povećanja prometa uz smanjenje broja transakcija što se najznačajnije ogleda kroz povećanje prosječne vrijednost transakcije.

Tržište osiguranja

Društva za osiguranje su u III kvartalu 2018. godine fakturisala ukupnu bruto premiju u iznosu od 64,8 miliona eura, što predstavlja rast od 6% u odnosu na isti period 2017. godine. Bruto fakturisana premija u neživotnim osiguranjima iznosila je 54,4 miliona 6% više u odnosu na uporedni period. Bruto fakturisana premija životnih osiguranja je ostvarila rast od 6% i iznosila je 10,4 miliona eura, navela je Jelena Nenezić, glavni analitičar u Agenciji za nadzor osiguranja.

U ukupno ostvarenoj bruto premiji na nivou tržišta na kraju III kvartala 2018. godine, i dalje je dominantno učešće neživotnih osiguranja od 83,9%. Učešće bruto premije životnih osiguranja u ukupnoj bruto premiji iznosi 16,1%.

Vrijednost ukupne aktive na nivou svih društava za osiguranje 30. septembra 2018. godine iznosila je 221,6 miliona eura.

IRF

Investiciono razvojni fond će i u 2019. godini biti okrenut razvoju preduzetništva, doprinositi poslovanju mikro, malih i srednjih preduzeća te velikih sistema, green field i brown fileld investicijama, ravnomjernom regionalnom razvoju i smanjenju nezaposlenosti, kazao je Spasoje Vujošević, koordinator Službe za kredite IRF.

Tokom 2019. godine planiraju da plasiraju 180 miliona eura, uspostaviće nove instrumente podrške kroz garantne šeme, a baviće se i socijalnim preduzetništvom.

IRF je od 2010. godine plasirao 800 miliona eura u crnogorsku ekonomiju, a u 2018. godini 201 milion. Relaizovali su više od 780 projekata i doprinijeli otvaranju više od 2.600 radnih mjesta.

Zapošljavanje

O ulozi Zavoda za zapošljavanje na tržištu rada govorio je Aleksandar Rakočević. On je posebno potencirao posredovanje ove institucije u obezbjeđivanju kadrova kroz procese regrutacije i selekcije, oglašavanje slobodnih radnih mjesta, subvencioniranje poslodavaca za zapošljavanje mladih, starijih i lica sa invaliditetom, podsticanje razvoja preduzetništva i pravnim savjetima, consulting uslugama i anketiranje poslodavaca.

Pozvao je privrednike da istaknu potrebe za kadrovima kako bi zavod mogao da kreira aktivne mjere zapošljavanja. Takođe, predstavnike finansijskog sektora pozvao je da uzmu učešće u realizaciji programa zapošljavanja Zavoda, posebno teže zapošljivih lica.