You are here

Projekti podrške Pariskom sporazumu

24/07/2017

Projekti koji doprinose realizaciji Pariskog sporazuma - izgradnja novih i revitalizacija elektrana (hidro, termo, vjetro i na biogas), modernizacija tehnološkog procesa u Kombinatu aluminijuma Podgorica, primjena ekoloških mjera u poljoprivredi te investicije u energetsku efikasnost, vrijedni 1,7 milijardi eura, socioekonomski su opravdani i treba ih implementirati, ocijenjeno je na sjednici Koordinacionog odbora energetske efikasnosti i zaštite životne sredine Privredne komore Crne Gore, održanoj 24. jula 2017. godine.

Odbor je razmotrio temu „Globalni klimatski dogovor – Pariski sporazum sa privrednog i socioekonomskog aspekta”, o čemu su govorili prof. dr Gordana Đurović, generalni direktor Direktorata za klimatske promjene Ministarstva održivog razvoja i turizma Srđan Mugoša, te predstavnica UNDP Snežana Dragojević, kao i o aktivnostima koje su do sada preduzete o Eko fondu, u kojima je učestvovala Privredna komora.

Predsjedavala je zamjenica predsjednika Koordinacionog odbora Biljana Gligorić, a osim članova Odbora, pored navedenih, u radu su učestvovali i potpredsjednik Privredne komore Stanko Zloković, predsjednik KO Mladen Bajković, te privrednici iz sektora energetike i industrije.

Pariski sporazum

Predstavnik resornog ministarstva Srđan Mugoša je kazao da je Pariski sporazum iz 2015. godine globalni sporazum o promjeni klime, kojim se teži osnažiti globalna reakcija na opasnost od klimatskih promjena. Sporazum uključuje plan djelovanja čiji je cilj globalno zagrijavanje ograničiti na nivou „znatno nižem” od 2 °C. Takođe, on donosi kvantifikovanu obavezu smanjenja emisija za sve države članice Konvencije, čija je potpisnica i Crna Gora. Doprinos Crne Gore naporima međunarodne zajednice u borbi protiv klimatskih promjena iskazanim kroz INDC je najmanje 30% smanjenje emisija GHG u periodu do 2030. godine, u odnosu na nivo iz bazne 1990. godine.

- Bićemo 155. država članica koja je ratifikovala Pariski sporazum – najavio je Mugoša.

U cilju utvrđivanja ukupnih neto efekata planiranih investicija i mjera neophodnih za ublažavanje klimatskih promjena, kao i iznosa sredstava koji se mora izdvojiti iz različitih izvora, urađena je Socioekonomska analiza investicija za potvrđivanje Pariskog sporazuma, čiji su autori prof. dr Gordana Đurović, mr Slobodan Perović i mr Nebojša Jablan.

- U razvojnom periodu od 2017.do 2030. godine mjere smanjenja emisija sa efektom staklene bašte treba ostvariti kroz opšte povećanje energetske efikasnosti, unaprjeđenje industrijskih tehnologija (metalni sektor), povećanje udjela energije iz obnovljivih izvora u bruto finalnoj potrošnji do 33%, te modernizaciju u sektoru proizvodnje energije – rekla je Đurović.

Projekti na koje se odnosi analiza su izgradnja hidroelektrana na Morači i Komarnici, revitalizacija HE Piva i Perućica, revitalitalizacija Termoelektrane Pljevlja i gradnja drugog bloka, potom vjetroelektrane na Krnovu i Možuri, izgradnja malih hidroelektrana i revitalizacija postojećih, gradnja elektrane na biogas, investicije u energetsku efikasnost i obnovljive izvore energije iz javnih izvora, modernizacija tehnološkog procesa u KAP-u, te ekološke mjere u poljoprivredi.

Prema riječima Đurović, Socio-ekonomska analiza ima cilj da procijeni doprinos izabranih projekata (investicija) opštem blagostanju određenog društva - da dokaže da projekti imaju pozitivan neto doprinos/efekat za širu društvenu zajednicu. Socio-ekonomske koristi od investicija treba da budu veće od socio-ekonomskih troškova, što se potvrđuje pozitivnom ekonomskom neto sadašnjom vrijednošću, odnosom troškova i koristi koji je veći od 1 i ekonomskom internom stopom rentabilnosti koja je veća od utvrđene diskontne stope.

Socio-ekonomske koristi investicionih projekata, obuhvaćenih analizom, grupisane su u dvije kategorije: klimatske koristi (ekološka analiza u dijelu klimatskih promjena) i ekonomske koristi (direktne ekonomske koristi od novostvorene energije ili energetskih ušteda, koristi po zaposlenost i za BDP). U strukturi ukupnih neto efekata dominantne su direktne ekonomske koristi (59%), a zatim slijede klimatske (23%) i ostale projektovane koristi.

- Predmetnom Socio-ekonomskom analizom opravdanosti investicija utvrđeno je da je ekonomska neto sadašnja vrijednost investicija za projekcioni period 2018-2040. godine pozitivna (ENPV = 974,98 miliona eura). Ekonomska interna stopa rentabiliteta je veća od definisane diskontne stope od 5% (EIRR=10,01%), a ekonomski B/C racio je veći od 1 (EB/C = 1,52). Proračun ključnih dinamičkih indikatora opravdanosti investicija potvrđuje njihovu socio-ekonomsku opravdanost, te posmatrano iz socio-ekonomske perspektive, projekte treba implementirati – zaključila je Đurović.

Predstavnica UNDP Snežana Dragojević je kazala da ova organizacija podržala izradu Socioekonomske analize u okviru pomoći Vladi Crne Gore da ispuni obaveze iz Konvencije UN-a o klimatskim promjenama.

Eko fond

Na putu pristupanja Evropskoj uniji, za ispunjavanje obaveza iz Poglavlja 27-životna sredina i klimatske promjene, Crnoj Gori će biti potrebna značajna finansijska sredstva. Prepoznajući to, u Zakonu o životnoj sredini razrađene su odredbe vezane za uspostavljanje Eko fonda koji će osnovati Vlada kao zasebno pravno lice. Korišćenjem finansijskih instrumenata, funkcionisanje Eko fonda u najvećem dijelu biće zasnovano na principu „zagađivač plaća“, tako što će sredstva prikupljena od subjekata koji obavljaju aktivnosti koje zagađuju životnu sredinu biti namjenski plasirana u programe i projekte u oblasti zaštite životne sredine na državnom i lokalnom nivou.

Eko fond bi trebalo da bude osnovan do sredine 2018. godine. Privredna komora predlaže da Eko fond bude pravno lice sa javnim ovlašćenjima, te da se finansira putem postojećih eko-naknada. Privrednici ocjenjuju da se znatna sredstva već prikupljaju i slivaju u Budžet Crne Gore putem eko-naknada  i smatraju da se mogu preusmjeriti u Eko fond. Takođe, smatraju da treba povećati procenat naplate već propisanih naknada, pojačati rad inspekcije na terenu  i pooštriti kazne za one koji se ne pridržavaju propisa.

Uvođenje dodatnih opterećenja na ionako oslabljenu crnogorsku privredu bi dodatno povećalo pritisak na poslovanje preduzeća.

U raspravi su učestovali Jasna Sekulić, GIZ, Jelena Marojević, Green Home, Mladen Bajković, ETG Group i drugi.

Odbor je upoznat sa inicijativom kompanije E3 konsalting da sprovede obuke za energetske menadžere.