You are here

Razmotren Nacrt zakona o zaštiti od jonizujućih zračenja

25/04/2019

U Privrednoj komori Crne Gore 25. aprila 2019. održan je okrugli sto o Nacrtu zakona o zaštiti od jonizujućih zračenja, radijacionoj i nuklearnoj sigurnosti i bezbjednosti, koji je organizovan u saradnji Ministarstvom održivog razvoja i turizma.

Namjera organizatora bila je da upoznaju privrednike sa obavezama koje Nacrt zakona predviđa, posebno sa aspekta novih obaveza u oblasti industrije, projektovanja, građenja, upravljanja metalnim otpadom, kontrole uvoza, izvoza i tranzita različitih vrsta roba na radioaktivnost, kao upotrebe i prevoza izvora jonizujućih zračenja i nuklearnih materijala, medicinskih izlaganja i drugog.

Uvodna obraćanja imali su Danilo Gvozdenović, potpredsjednik Privredne komore Crne Gore i Ivana Vojinović, generalna direktorica Direktorata za životnu sredinu u Ministarstvu održivog razvoja i turzima.

O detaljima zakona govorile su Milena Rmuš, sekretarka Koordinacionog odbora za energetsku efikasnost i zaštitu životne sredine PKCG, Tamara Đurović, Maja Raičević, Nataša Bjelica i Slavica Braunović iz Direkorata za životnu sredinu pomenutog ministarstva.

Potpredsjednik Komore je istakao kvalitetnu i sve intenzivniju saradnju sa resornim ministarstvom u oblasti životne sredine koja proizilazi iz brojnih obaveza u procesu evropskih integracija, odnosno zatvaranja kompleksnog i zahtjevnog pregovaračkog poglavlja 27.

Zaštita od jonizujućih zračenja i radijaciona sigurnost u Crnoj Gori uređena je Zakonom donijetim 2009, kao i sa 17 podzakonskih akata, Strategijom zaštite od jonizujućih zračenja, radijacione sigurnosti i upravljanja radioaktivnim otpadom za period 2017-2021. godine sa Akcionim planom, te Programom zaštite od radona s Akcionim planom za 2019-2023. godinu.

Prema riječima Ivane Vojinović, postojeći Zakon o zaštiti od jonizujućeg zračenja i radijacionoj sigurnosti nije usklađen sa pravnom tekovinom Evropske unije, internacionalnim pravnim instrumentima, standardima i smjernicama Međunarodne agencije za atomsku energiju i Međunarodne komisije za zaštitu od jonizujućih zračenja, koji su se u periodu od 2009. godine značajno promijenile.

U tekst Nacrta zakona transponovano je 12 direktiva EU i odredbe 26 međunarodno-pravnih instrumenata.

Ovim zakonom uređuju se aktivnosti i djelatnosti koje se tiču zaštite života i zdravlja ljudi i životne sredine od štetnog dejstva jonizujućih zračenja, među kojima planirane, postojeće i vanredne situacije koje uključuju rizik od izlaganja jonizujućem zračenju, promet izvora jonizujućeg zračenja i nuklearnih materijala; upravljanje radioaktivnim otpadom; sprovođenje obaveza koje proizilaze iz potvrđenih međunarodno-pravnih instrumenata, kao i druga pitanja od značaja za radijacionu i nuklearnu sigurnost i bezbjednost i zaštitu od jonizujućih zračenja. Takođe su dati izuzeci od primjene, osnovni principi koji se primjenjuju u oblasti zaštite od jonizujućih zračenja.

Zakonom su, između ostalog, definisane zabrane izgradnje postrojenja za obogaćivanje urana, postrojenja za proizvodnju nuklearnog goriva, nuklearnih elektrana, postrojenja za preradu, istraživačkih reaktora, skladišta istrošenog goriva te zabrane za rad sa izvorima jonizujućih zračenja. Uređeni su uslovi za upravljanje radioaktivnim otpadom, njegov izvoz ili tranzit kao i istrošenog goriva, definisana potreba izrade Procjene rizika izloženosti, kao i mjere za uklanjanje i smanjenje rizika, te konstantnog rada na stručnom osposbljavanju i periodičnoj provjeri osposobljenosti svih izloženih lica, kao i zaposlenih u nadležnim institucijama.

Na sjednici je saopšteno da će primjena ovog Zakona biti bitna za privredu u njenu konkurentnost.

Među obavezama za privredu navedeno je da subjekti koji u poslovanju koriste izvore jonizujućeg zračenja moraju da ispune definisane uslove za dobijanje ovlašćenja. Veći rizik u poslovanju podrazumijeva i kompleksnije uslove za dobijanje ovlašćenja. Ovlašćenja su ograničena i akcenat se stavlja na obavezno definisanje opravdanosti obavljanja djelatnosti sa primjenom jonizujućeg zračenja.

Prvi put se definišu uslovi da strano pravno lice obavlja poslove koji uključuju jonizujuće zračenje i to u slučajevima hitne zdravstvene i medicinske potrebe, radijacione opasnosti i po drugim specifičnim poslovima. Zakon definiše ovlašćenje za domaći privredni subjekat koji će moći da radi na stručnom osposobljavanju kadrova koji su na poslovima povezanim sa upotrebom izvora jonizujućeg zračenja. Time se podstiče da se u Crnoj Gori oformi takvo pravno lice i ovlasti za obavljanje pomenutih poslova.

Uvodi se i potpuno novi način zaštite zdravlja ljudi od radona. Jedna od normi je obavezno mjerenje radona na svim radnim mjestima u prizemlju i suterenu. Radonski prioritetna područja su Nikšić, Danilovgrad, Mojkovac, Plužine, Šavnik i Petnjica.

Zakon rješava problem naslijeđenog radioaktivnog otpada, čime će se doprinijeti uklanjanju motora aviona sa prostora Plantaža, rečeno je, između ostalog, na sjednici.

Primjena Zakona počinje od 1. juna 2023. godine, dok će pojedine njegove odredbe biti na snazi tek ulaskom Crne Gore u Evropsku uniju. Tri godine će trajati period pripreme za implementaciju i tada će biti donijeto 11 podzakonskih akata i stvoreni uslovi da privreda primjenjuje ovaj zakon.