You are here

Sjednica Odbora udruženja informacionih i komunikacionih tehnologija

25/11/2013

 Odboru udruženja informacionih i komunikacionih tehnologija, na sjednici održanoj 22. novembra 2013. godine u Privrednoj komori Crne Gore, predstavljeni su Akcioni plan za razvoj eGovernmenta do 2016. godine, te pilot projekat uvođenja IT tehnologija u nastavni plan i program na nivou osnovnog obrazovanja.

 Razmatrana je informacija o poslovnom ambijentu u sektoru informacionih i komunikacionih tehnologija.

 Akcioni plan

Akcioni plan za razvoj eGovernmenta do 2016. godine i ostale aktivnosti koje Ministarstvo za informaciono društvo i telekomunikacije planira da ostvari u narednom periodu, prezentirao je Ivan Lazarević, generalni direktor za razvoj elektronske uprave. Akcioni plan za razvoj eGovernmenta je dokument koji daje jasne smjernice i specifikaciju konkretnih akcija za razvoj elektronske uprave za period važenja aktuelne Strategije razvoja informacionog društva 2012–2016. godine. On proizilazi direktno iz strateških pravaca, analize stanja, aktuelnih trendova i ciljeva koji se žele postići u pojedinim oblastima i upravi u cjelini.

 Glavni cilj Strategije razvoja informacionog društva od 2012. do 2016. godine je planiranje aktivnosti kojima će se maksimalno iskoristiti društveni i ekonomski potencijal ICT-a, naročito interneta kao značajnog sredstva privredne i društvene djelatnosti. Reformski koraci predviđeni usvojenom Strategijom odnose se na ubrzan razvoj ICT sektora i broadbanda u Crnoj Gori i osnov su za dalji razvoj eUprave. Ostvarivanjem preduslova i definisanjem pravaca daljeg razvoja u ovoj oblasti, povećava se zainteresovanost, podstiče konkurencija i obezbjeđuju investicije u ICT sektor i broadband. Podsticanje krajnjih korisnika na korišćenje ICT alata i servisa u svakodnevnom životu i poslovanju, uz obezbijeđivanje primjene najsavremenijih tehnoloških dostignuća, jedan je od osnovnih ciljeva Strategije.

 U cilju implementacije eUprave u Crnoj Gori, Ministarstvo je sprovelo projekat internet portal eUprave – www.euprava.me, kojim je omogućeno svim institucijama državne uprave i jedinicama lokalne samouprave da pružaju usluge fizičkim i pravnim licima, kao i drugim institucijama elektronskim putem. Portal predstavlja jedinstveno mjesto na internetu na kojem se nalaze sve elektronske javne usluge koje nude organi državne uprave. Podržana je elektronska identifikacija korisnika (građana i pravnih lica), informisanje, elektronska interakcija između korisnika i organa uprave, popunjavanje elektronskih formulara, elektronsko plaćanje taksi, dostavljanje zahtjevanih dokumenata i drugo. Portal je dostupan preko interneta ili mreže državnih organa uprave, uz adekvatnu portabilnost na svim web orjentisanim platformama. Portal ima atraktivan dizajn i vizuelnu prepoznatljivost nacionalnog portala.

 U cilju informatizacije i elektronizacije kancelarijskog poslovanja, MIDT privodi kraju prvu fazu implementacije sistema za elektronsko upravljanje dokumentima, odnosno elektronskog kancelarijskog poslovanja u ministarstvima i Generalnom sekretarijatu Vlade. Povećаnje efektivnosti eUprаve se odnosi na dizаjnirаnje elektronskih usluga koje će više odgovarati potrebama korisnikа i pružаnju fleksibilnog i personаlizovаnog nаčina interаkcije i obаvljаnja trаnsаkcijа sа jаvnim uprаvаmа. Nа primjer, dа bi se prаtila dodjela odobrenjа ili pogodnosti, upis u školаmа i univerzitetimа, trаženje i dobijanje onlаjn sertifikаta, podnošenje poreske prijаve itd. Pored togа, upotrebom i pristupom uslugаmа eUprаve trebаlo bi poboljšаti isporuku eGovernment uslugа putem više kаnаlа (uključujući i internet, TV, telefon, mobilni uređаj, ili gdje je potrebno preko posrednikа).

Elektronske javne nabavke obuhvataju elektronski sistem oglašavanja, odnosno pozivanja na podnošenje ponuda, elektronsku evaluaciju tendera, elektronski izbor ponuđača, elektronsko naručivanje, kontakte i elektronsko plaćanje. Portal eNabavki će osigurati jedinstveno mjesto gdje će se objavljivati javni tenderi, a ponuđači podnositi ponude za pomenute tendere, elektronskim putem. Realizacijom projekta Elektronskih javnih nabavki, uz prethodnu promjenu ZJN, uklonila bi se jedna od najvećih biznis barijera u Crnoj Gori. Iz tog razloga, neophodna je hitna realizacija ovog projekta, koju će pratiti implementacija Enterprise Service Bus-a (ESB), koji je preduslov za realizaciju projekta eNabavke.

 Da bi se obezbijedio adekvatan servis javne administracije građanima i biznisu primjenom informaciono-komunikacione tehnologije, potrebno je podići nivo digitalne kompetentnosti u organima javne upotrebe kroz kontinuirane obuke zaposlenih saglasno ECDL standardu. Politiku obrazovanja i kreiranja IT kadra neophodno je zasnovati na evropskim i drugim programima za razmjenu stručnog osoblja. U cilju povećanja IT pismenosti u državnim organima i u obrazovnim institucijama, Ministarstvo za informaciono društvo i telekomunikacije i Ministarstvo prosvjete, a kroz IPA 2011 program, učestvuju u projektu „Uvođenje ECDL standarda u obrazovni sistem“, preko kojeg će se obučiti oko 3500 državnih službenika i nastavnog kadra. Pored ovih aktivnosti, po ECDL standardu je organizovano niz obuka u oblasti zdravstva, obuke za vulnerabilne grupe i sl.

Nacionalni okvir interoperabinosti treba da obezbijedi da se unutar javne uprave usklade poslovni procesi kako bi se ispoštovala evropska dimenzija pružanja javnih usluga, poštujući politiku bezbijednosti, privatnost, čuvanja i arhiviranja svake od navedenih javnih usluga i elektronskih zapisa, bez nametanja specifičnih tehnoloških rješenja. Zа mnoge onlаjn servise neophodno je dа se identifikuje i аutentifikuje fizičko ili prаvno lice kome će usluga biti isporučenа. Elektronska identifikаcijа (eID) i usluge аutentifikаcije su od suštinskog znаčаjа zа bezbjednost elektronskih trаnsаkcijа (u jаvnom i privаtnom sektoru).

 Članovi Odbora su izrazili zadovoljstvo aktivnostima predviđenim Akcionim planom, ali smatraju da treba da budu posebno istaknuti prioritetni projekti za narednu godinu. Zbog malog budžeta predviđenog za realizaciju Akcionog plana, postoji i sumnja da će se u predviđenim okvirima realizovati planirane aktivnosti. Istaknuto je da se aktivnosti predviđene Akcionim planom ne mogu realizovati izolovano jedna od druge, kako je predstavljeno planom, već moraju biti uvezane tako da predstavljaju jedinstvenu cjelinu.

 ICT u nastavi

 Savjet za unapređenje poslovnog ambijenta, regulatornih i strukturnih reformi, definisao je izradu Analize mogućnosti uvođenja IT tehnologija (hardvera i odgovarajućeg didaktičkog softvera) u nastavni plan i program na nivou osnovnog obrazovanja, kao jednu od prioritetnih aktivnosti za tekuću godinu. Marina Matijević, samostalni savjetnik za ICT u Ministarstvu prosvjete je predstavila rezultate Analize i diskutovala o mogućnostima i načinu doprinosa Odbora ICT ovom procesu. Uvođenje ICT-a u proces nastave i učenja, na bazi pažljive analize obrazovnih ciljeva i standarda, kao i specifičnih potreba učenika i nastavnika, može značajno da poveća efikasnost učenja i nastave, da omogući bolju didaktičku organizaciju pojedinih predmeta, kao i usvajanje opštih ICT vještina. Informatičko opismenjavanje, u najširem značenju, posmatramo kao kontinuirani proces, i kada su u pitanju učenici i kada su u pitanju nastavnici, što ukazuje na neophodnost stalnog praćenja novih tehnologija, inoviranja znanja i praksi, a zatim i evaluiranja efekata primjene istih, u cilju unapređenja kvaliteta obrazovanja. Treba imati u vidu i veoma važan aspekt informatičke pismenosti koji kasnije, u procesu započinjanja i napredovanja u radnoj karijeri, igra važnu, a nerijetko i presudnu ulogu.

 Uvođenje IT uređaja u osnovno obrazovanje je proces koji se sprovodi u velikom broju zemalja bez obzira na nivo razvijenosti i ekonomske stabilnosti. Inicijativa EU „1:1“ govori u prilog ideji da i Crna Gora u što skorije vrijeme treba da otpočne sa programom koji bi imao za cilj da kroz, za početak, realizaciju pilot projekta, predstavi crnogorskom društvu prednosti informatičke pismenosti djece što manjeg uzrasta. Djeca bi time stekla mogućnost da se što kvalitetnije obrazuju, prateći međunarodne standarde, a u isto vrijeme pripremaju za tržište rada koje je sve zahtjevnije. Imajući u vidu da su e-čitači i tablet računari dvije različite vrste uređaja, jasno je da i njihova primjena različita i u najvećoj mjeri se mogu smatrati komplementarnim. Ipak, u cilju racionalnog razmišljanja, donosi se zaključak da je uvođenje tablet računara u obrazovni sistem, i pored većih finansijskih troškova, prikladnije jer se upravo video zapisima, simulacijama i sličnim materijalima učenicima može na jednostavan i zanimljiviji način olakšati savladavanje nastavnog gradiva predviđenog za njihov uzrast. Kako se radi o veoma opširnoj temi i zahtjevnoj realizaciji, kako u pogledu obima opreme i potrebnog didaktičkog softvera, tako i u pogledu finansijskih sredstava, potrebno je realizaciju navedenog projekta raditi fazno, a upravo kroz pilot projekat testirati spremnost svih zainteresovanih strana (đaci, nastavnici, roditelji, resorne institucije, donatori, IT firme...) da podrže realizaciju, što je ujedno i od presudnog značaja za uspjeh projekta. Od velikog je značaja da se uvođenje IT tehnologije u obrazovni sistem i kreiranje pratećeg edukativnog materijala odvija što brže, jer smo svi svjedoci razvoja tehnologije i njene primjene, te je potrebno omogućiti svim učenicima da dobiju mogućnost sticanja obrazovanja koje je u skladu sa svjetskom praksom.

 U diskusiji koja je uslijedila, istaknut je značaj digitalnog opismenjavanja učenika i zbog toga Odbor pokreće inicijativu da se informaciono obrazovanje uključi obuhvatnije u programe osnovnog obrazovanja, kroz više predmeta i na način koji je prilagođen tom uzrastu.

 Informacija

 U informaciji o poslovnom ambijentu u sektoru informacionih i komunikacionih tehnologija, prezentirane su aktivnosti institucija koje nadziru rad preduzeća i kreiraju poslovni ambijent u sektoru ICT, informacije dobijene iz izvještaja Agencije za elektronske komunikacije i poštansku djelatnost, Izvještaja o napretku Crne Gore za 2013. godinu, Izvještaja o analitičkom pregledu usklađenosti zakonodavstva Crne Gore i podaci iz finansijskih izvještaja firmi iz ICT sektora. Poseban dio ove informacije čini analiza poslovanja preduzeća iz ICT sektora uz preporuke Odbora za unapređenje poslovnog ambijenta u sektoru ICT.

 Na sjednici su članovi Odbora upoznati sa inicijativama za poboljšanje rada Odbora, od kojih je posebno značajna inicijativa za aktiviranje IT grupacije u okviru Odbora ICT.