You are here

Snažnije podržati sektor metalurgije i metaloprerađivačke industrije

02/06/2021

Odbor udruženja metalurgije i metaloprerađivačke industrije, na sjednici 2. juna 2021. godine razmotrio je mjere podrške privredi i građanima koje je Vlada donijela za drugi kvartal. Prezentovane su kreditne linije Investiciono razvojnog fonda, kao i Informacija o poslovanju u sektoru metalurgije i metaloprerađivačke industrije u 2020. godini i prvom kvartalu 2021.

Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Ranko Nikolić, uz podršku sekretarke Marije Milačić, a u radu su pored članova učestvovali potpredsjednik Privredne komore Pavle D. Radovanović, v.d. direktorica Direktorata za industrijski i regionalni razvoj Ministarstva ekonomskog razvoja Renata Milutinović, Spasoje Vujošević i Darko Mirotić iz Investiciono razvojnog fonda, te direktorica Sektora udruženja Privredne komore Slavica Pavlović.

Predstavnica Ministarstva Renata Milutinović, koja je prezentovala novi paket Vladinih mjera podrške privredi i građanima, istakla je važnost komunikacije sa metaloprerađivačima i unapređenja saradnje kako bi se zajedničkim snagama odgovorilo na izazove u ovom sektoru.

- Svjesni smo situacije u kojoj je prerađivačka industrija a posebno metalski sektor, koja je bila loša i prije COVID krize. Pandemija je pokazala da Crna Gora ne treba da se oslanja na usluge, već da je proizvodnja, a prije svega industrija osnov ekonomske stabilnosti. Ulaganje u nju je investicija u budućnost, jer razvoj treba temeljiti na nečemu što je stalno i održivo, a to je proizvodnja – naglasila je Milutinović, dodajući da će Vlada kreirati strateški razvojni dokument koji će predvidjeti brojne instrumente namijenjene privredi.

Prema njenim riječima, petim paketom mjera predviđeno je oko 166 miliona eura za kreditnu podršku privredi, olakšice, bespovratna sredstva i posebnu pomoć građanima.

Kreditni paket namijenjen mikro, malim i srednjim preduzećima, vrijedan najmanje 110 miliona eura, realizovaće se u četiri faze, do kraja 2021. Prvu, u iznosu od 20 miliona eura, će kroz direktnu kreditnu podršku realizovati IRF. Putem kreditnog aranžmana sa Bankom za razvoj Savjeta Evrope (CEB), komercijalnim bankama za podršku privredi za kredite za obrtna sredstva i investicije, država je obezbijedila 40 miliona eura za kreditiranje privrede pod povoljnijim uslovima. Treća faza, koja se odnosi na naredne tri godine, vrijedna je 150 miliona eura, ali i uslovljena uspješnom realizacijom pregovora IRF-a sa Evropskom investicionom bankom za finansiranje crnogorske privrede. Prva tranša ovog aranžmana, u iznosu od 50 miliona eura, planirana je u drugoj polovini ove godine. U četvtoj fazi, Vlada Crne Gore će osnovati kreditno garantni fond koji će predstavljati finansijsku podršku razvoju i jačanju preduzeća, a čiji se početak rada očekuje tokom ove godine.

- Kreditno garantni fiond predstavljaće ozbiljnu razvojnu podršku privredi – rekla je Milutinović.

Mjere karakteriše i novi pristup u selekciji privrednih subjekata koji imaju pravo na podršku u okviru Programa subvencionisanja zarada. Među predloženim mjerama je odložena naplata carinskog duga koji dospijeva za naplatu u aprilu, maju i junu 2021. godine. Riječ je o odlaganju plaćanja carinskog duga od 60 dana od dana prihvatanja carinske deklaracije, što če imati fiskalni uticaj vrijedan 30 miliona eura.

Produžen je rok realizacije Covid državne pomoći do kraja godine, a njen limit po privrednom subjektu je povećan na 1.200.000 eura. Fiskalni uticaj mjere je vrijedan tri miliona eura. Predviđena je i jednokratna finansijska pomoć za uvođenje sistema elektronske fiskalizacije, u iznosu od 50 eura po elektronskom naplatnom uređaju i brojne druge mjere, koje obuhvataju, između ostalog, turističke vodiče, prevoznike, povrat pojedinih akciza, refundacije, smanjenje zakupa, kao i realizaciju mjera iz prethodnog paketa.

Predsjednik Odbora Ranko Nikolić apostrofirao je tešku situaciju u kojoj se nalazi metalski sektor, gdje se sa velikim izazovima u poslovanju naročito susrijeću velika preduzeća .

- Očekujemo od Vlade da ubrza svoje aktivnosti na podršci privredi, kao i da se olakšaju procedure kod finansijskih institucija, jer je neophodno uvesti svjež novac u kompanije u kojima se situacija usložnjava iz mjeseca u mjesec – kazao je Nikolić.

Ocijenio je da stopa poreza na nepokretnosti od 1 odsto u pojedinim opštinama, uključujući Nikšić, predstavlja značajnu biznis barijeru. Privredna komora je više puta zatražila da ove stope budu značajno niže, a takvu preporuku lokalnim samoupravama je dala i Vlada.

Igor Vujović, Tara Aerospace, istakao je da je ova kompanija jedan od najvećih privrednih subjekata na sjeveru države, ali da je kao predstavnica namjenske industrije izostavljena iz svih mjera finansijske podrške. Smatra da to mora da se promijeni jer bi podrška doprinijela novim projektima i otvaranju radnih mjesta. Vujović je informisao kolege privrednike da ovo preduzeće ponovo pokreće civilni program proizvodnje metala u svojoj fabrici uključujući i uslugu površinske zaštite metala .

Slobodan Stanić, Remid Vis Mašinski centar, ukazao je na problem nelikvidnosti i naplate potraživanja na domaćem tržištu.

- Jedini pravac razvoja vidim u izvozu i predlažem da se formira posebna komisija koja bi napravila presjek u ovom sektoru i na osnovu dobijenih rezultata da se kreiraju odgovarajući projekti podrške– kazao je Stanić.

Ivan Gogić iz kompanije Lenox saglasan je sa Stanićem i smatra da je neophodno da se crnogorske kompanije usmjere na izvoz.

- Potrebna nam je velika podrška u izvozu jer su kompanije iz okruženja mnogo konkurentnije od nas. Treba nam podrška kako bismo obnovili mašine, a i uvećali kapacitete, jer jedino tako možemo biti konkurentni – smatra Gogić.

I Draženka Lukovac iz Uniprom KAP-a ocjenjuje da velike kompanije poput ove nijesu bile do sada obuhvaćene podrškom I da to treba da se promijeni, naročito jer se na njihovo poslovanje oslanjaju brojna mala i srednja preduzeća. Predstavnica Ministarstva smatra da je neophodan uvid u planove vlasnika o daljem radu kompanije te se nakon toga može razgovarati o eventualnoj podršci. Takođe, istakla je da je u planu rada Vlade priprema strateškog dokumenta koji će dati presjek stanja raspoloživih kapaciteta u sektoru kao i šta je potrebno uraditi kako bi se proširila proizvodnja.

Tokom sjednice je apostrofirana uloga preduzeća iz ovog sektora u podršci zdravstvenom sistemu Crne Gore. Jedna od kompanija koja se istakla u tome bila je Zip Danilovgrad koja je u kratkom roku proizvela krevete za privremene bolnice.

- Mala preduzeća su fleksibilna, što je veliki potencijal koji treba iskoristiti i podstaći proizvodnju – istakao je Draško Tomašević, Zip.

IRF

Spasoje Vujošević iz Investiciono razvojnog fonda predstavio je 36 kreditinih linija koje u 2021. doprinose otvaranju novih radnih mjesta; razvoju postojećih preduzeća i preduzetništva kroz podršku posebnim ciljnim grupama (mladi, žene, visokoškolci i sl.); podršci poljoprivredi, turizmu, drvopreradi i drugim, konkurentnosti crnogorskih proizvoda na drugim tržištima, te održavanju likvidnosti.

Vujošević je apostrofirao liniju za ublažavanje posljedica izazvanih pandemijom COVID-19, čiji je cilj podrška ugroženim djelatnostima i privrednim subjektima kojima je prihod pao 30 odsto i više u odnosu na 2019. godinu.

Suština podrške je da se sačuvaju radna mjesta kroz finansiranje zarada, obrtnih sredstava, plaćanja režijskih troškova i obaveza prema dobavljačima, po izuzetno povoljnim uslovima finansiranja. Ova kreditna linija je isključivo za rješavanje problema nelikvidnosti vezano za ublažavanje posljedica pandemije COVID-19 i ne može se koristiti za one koji su nastali u ranijem periodu.

Kreditna linija je namijenjena kupovini zaliha roba, sirovina, repromaterijala, plaćanju režijskih troškova, isplati neto zarada, troškova zakupa, naveo je on.

Kredit je do 150.000 eura a za preduzetnike do 35.000, kamatnom stopom 1,5 odsto rokom otplate 60 mjeseci i grejs periodom od godinu.

Privrednici su iskazali interesovanje kako da apliciraju za pojedine linije podrške IRF-a i govorili o iskustvima saradnje sa ovom finansijskom institucijom.

Poslovanje u sektoru

Informaciju o poslovanju u sektoru metalurgije i metaloprerađivačke industrije za 2020. godinu i prvi kvartal 2021. godine, prezentovala je sekretarka Odbora Marija Milačić.

Izdvajamo da je ukupan prihod kompanija koje posluju u metalskom sektoru u 2020. godini iznosio 208, 1 milion eura, što je 3,2% manje u odnosu na prethodnu.

U prvom kvartalu 2021. godine metali i metalni proizvodi čine 26% u ukupnom crnogorskom izvozu. Uvoz metala i metalnih proizvoda bilježi pad od 23,4% u odnosu na isti period 2020. godine, dok izvoz bilježi rast od 3,6%. Tokom tri mjeseca tekuće godine, izvoz gvožđa i čelika bio je na nivou 8,1 miliona eura, što za isti uporedni period 2020. godine, kada je bio na nivou od 4,7 milionaeura, bilježi rast od 71,6%. Izvoz proizvoda od gvožđa i čelika za tri mjeseca 2021. godine nalazi se na istom nivou kao i u prethodnoj godini. Kada su bakar i proizvodi od bakra u pitanju, izvoz u prvom kvartalu 2021. godine je na nivou od 1,8 milionaeura, što bilježi rast u odnosu na isti uporedni period prethodne godine, kada je iznosio 1 miliona eura. Izvoz aluminijuma i proizvoda od aluminijuma bilježi pad od 19,3% za prvi kvartal t.g., u odnosu na isti period 2020. godine.

Predlozi i preporuke za prevazilaženje biznis barijera:

  • Omogućiti kompanijama iz ovog sektora, kao što je slučaj u susjednim državama (Srbije i Hrvatske), pristup fondovima EU (EU PRO) uz subvencije od 50% na kupljenu opremu i mašine. Na ovaj način bi se smanjio uvoz proizvoda, povećala potreba za dodatnom radnom snagom, te obezbijedila šira paleta proizvoda veće dodatne vrijednosti.
  • Uz što jednostavnije procedure, omogućiti proizvodnim preduzećima posebne kreditne linije kod IRF-a za likvidnost i razvojne projekte.
  • Odložiti plaćanje koncesionih i ekoloških naknada, te omogućiti njihovo plaćanje na rate bez obračunavanja kamate.
  • Ukinuti plaćanje poreza na imovinu lokalnim samoupravama na teritoriji svih opština do kraja tekuće godine i da stopa poreza bude jedinstvena na nivou Crne Gore;