You are here

Uticaj Covid-19 na poslovanje komunalnih preduzeća

30/11/2020

Odbor udruženja komunalne privrede Privredne komore Crne Gore, na sjednici održanoj 30. novembra 2020. godine razmotrio je uticaj pandemije Covid-19 na poslovanje u ovom sektoru. Usvojen je Program rada za 2021. godinu. Članovi Odbora su upoznati sa izmjenama i dopunama Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata.

Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Filip Makrid, u čemu mu je pomagala sekretarka OU Milena Rmuš.

Poslovanje u uslovima pandemije

Predsjednik Odbora Makrid je istakao da će zbog posljedica pandemije Covid-19 za komunalnu privredu 2021. godina biti izuzetno teška i izazovna. Najveći izazovi će biti likvidnost preduzeća na kraju 2020. godine usljed nemogućnosti naplate potraživanja. Najteže će biti komunalnim preduzećima na primorju zbog izostanka efekata turističke sezone, odnosno smanjene potrošnje vode.  On je upoznao kolege sa situacijom u Vodovodu i kanalizaciji Podgorice, gdje će biti prihodovano 3-4 odsto manje nego prethodne godine.

Napomenuo je da je Udruženje vodovoda obezbijedilo preko GIZ-a pomoć u sanitetskom materijalu kada je u pitanju zaštita od COVID-19, te da se nalazi u magacinu Vodovoda Podgorica i da je na raspolaganju ostalim vodovodnim preduzećima u Crnoj Gori.

Ovo preduzeće je razvilo aplikaciju za online plaćanja i spremni su da je ustupe drugim komunalnim preduzećima. Smatra da će, ukoliko se nastavi situacija sa koronavirusom, biti potrebno da se kreiraju određene digitalne platforme kao neophodan alat za funkcionisanje preduzeća na nivou komunalne privrede.

Članovi Odbora su izrazili zabrinutost kako će pandemija Covid-19 uticati na poslovne aktivnosti u narednoj godini. Zatražili su podršku Vlade Crne Gore kako bi se prevazišli izazovi likvidnosti prouzrokovane krizom. Prinuđeni smo na to jer smanjena likvidnost može dovesti u pitanje obavljanje naše javne funkcije. Usmjerite sredstva iz budžeta na komunalnu privredu – pozvao je Radenko Vujošević, Komunalno Lim.

Olivera Doklesić iz hercegnovskog Vodovoda kazala je da je ova opština zabilježila oko 15 odsto turističkih posjeta u odnosu na prethodnu godinu, što je smanjilo ukupnu naplatu utrošene vode za oko 500.000 eura. Zabrinuta je za poslovanje u idućoj godini ukoliko se situacija izazvana pandemijom nastavi i dodatno se odrazi na turističku privredu ali i na građane čija platežna moć opada.

Prema riječima Vojina Katnića, Čistoća d.o.o. Podgorica, poseban izazov tokom pandemije predstavlja održavanje higijene javnih površina, što zahtijeva posebnu posvećenost zaposlenih i mehanizacije. U ovom preduzeću još rade analizu finansijskog uticaja pandemije na poslovanje, uz otežanu naplatu i visoke dodatne troškove.

Preduzeće Deponija d.o.o, prema riječima Ratka Pavićevića bilježi povećani obim i efikasnost posla, kao i recikliranja naročito aluminijuma, metala, kartona i plastike. Stavljen je u funkciju sistem za sakupljanje deponijskog gasa iz treće sanitarne kade na Deponiji „Livade“, čime se obezbjeđuje bezbijedno deponovanje otpada uz poštovanje ekoloških standarda i doprinosi se zaštiti životne sredine. Dopremljena je drobilica za kabasti otpad koja bi trebalo da u narednim danima bude puštena u funkciju.

Petar Martinović, Vodovod i kanalizacija Cetinje, zatražio je da Vlada tretira komunalna preduzeća kao i ostale privredne subjekte kojima su  omogućene povlastice kod plaćanja poreza i doprinosa. Pozvao je kolege na dalje jačanje saradnje u kriznom periodu i da razmotre potrebu formiranja zajedničkog fonda za nabavku zaštitne opreme.

Planiranje prostora i izgradnja objekata

Sekretar OU građevinarstva i industrije građevinskih materijala Balša Rakčević, predstavio je izmjene Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata koji je na snazi od oktobra 2017. godine i donio je brojne novine. Za privrednike je posebno važno što su značajno skraćeni rokovi za izmjene i donošenje važećih planskih dokumenata, te izdavanje urbanističko tehničkih uslova za objekte privrede u skladu sa smjernicama planova višeg reda, ali i činjenica da su ovim zakonom oslobođeni plaćanja naknade za opremanje građevinskog zemljišta svi objekti privrede – proizvodnja, prerada, skladištenje. 

Prema riječima Olivere Doklesić, Zakon je izazvao brojne polemike i, smatra ona, donio brojna loša rješenja. Ona je prigovorila zbog ukidanja naknada za komunalije hotelima sa četiri i pet zvjezdica, jer prema njenim riječima, turizma ne može biti bez infrastrukture za čiju izgradnju opštine moraju naći kvalitetan, realni izvor finansiranja.

Visoka naknada RAE

Vodovodna preduzeća smatraju da je naknada koju je utvrdila Regulatorna agencija - jako visoka. Odbor udruženja ocjenjuje da je riječ o veoma značajnom izdatku u vrijeme pandemije te od RAE i resornog ministarstva traže objašnjenje kako se do njega došlo, za koje namjene se sredstva koriste, te šta dobijaju od toga komunalna preduzeća.

Olivera Doklesić je kazala da Regulatorna agencija formira cijene na osnovu trogodišnjeg presjeka, ali da je 2020. godina bila specifična. Zato je to neophono uzeti u razmatranje imajući u vidu da na osnovu nakanda vodovodna preduzeća treba da plate Agenciji oko 260 000 eura godišnje.

Nezavidnu finansijsku situaciju, smatra Milan Bulatović iz Vodovoda Bistrica, dodatno opterećuju visoki iznosi koje moraju platiti Regulatornoj agenciji. Ističe da do sada nijesu imali troškove naknada koje su sada propisane od strane regulatora. . Predlaže da se otvori dijalog i pokrene inicijativa po ovom pitanju, ne samo sa Regulatornom agencijom, već i sa novom Vladom i resornim ministarstvom.

Vojin Katnić, smatra da treba pokrenuti inicijativu da se dio sredstava iz Eko-fonda usmjeri komunalnim preduzećima, ističući da bi ona tokom naredne godine imala posebnu dimenziju zbog veoma nezavidne opšte situacije u ekonomiji. Filip Makrid ukazao je da je Udruženje vodovoda dobilo 130 000 eura iz Eko fonda za izradu projekte dokumentacije kada je u pitanju zamjena azbestnih cjevovoda u narednoj godini. Nada se da će do kraja godine raspisati tender za 130 kilometara vodovodne mreže od azbest cementa i na taj način samanjiti gubitka i povećati efikasnosti vodovoda.

Odbor udruženja komunalne privrede će u 2021. godini rad temeljiti na aktivnostima unapređenja poslovnog ambijenta sa fokusom na regulativu, praćenju ispunjenja zahtjeva i primjenu standarda EU u ovoj oblasti, saradnju sa nadležnim institucijama i asocijacijama, edukacijama, informisanju i tekućim poslovima.